تبریک هفته معلم

   ضمن تبریک هفته معلم، یاد

 وخاطره  تمامی معلمان ومربیان

 شهید،جانبازوآزاده را گرامی

 می داریم.

برنامه عملیاتی مربیان و معاونین

تقويم اجرايي برنامه ها و فعاليتهاي سالانه ي

 

معاونان پرورشي مدارس

سال تحصيلي 89 – 1388

 

 

 

 

 

مقدمه :

از جمله ويژگي هاي مديران كارآمد و موفق در آموزش و پرورش نوين و پيشرو، داشتن خصوصيت دورانديشي و در نظر گرفتن عاقبت كار است .

اين ويژگي مديران باعث مي شود ،علاوه بر استفاده از تمام و امكانات موجود در مدارس از هدر رفتن و اتلاف فرصت ها و انرژي منابع مادي و انساني در آموزشگاه ها جلوگيري شود .

به عبارت صريح تر مي توان گفت : در اوضاع و احوال كنوني، مدارس كشور ما به مديراني نياز دارد كه آينده نگري از بارزترين ويژگي هاي آنان بودهو مؤثر و كارآمد بودن از جمله مهارت ها و فنون اوليه هر مدير آموزشگاهي مي باشد .

 

ضرورت و اهميت برنامه ريزي سالانه آموزشگاهي :

چنانچه مي دانيم نقشه كشي، طراحي و برنامه ريزي فعاليت ها وبرنامه هاي محيط و محل كار مديران از مراحل اصلي كاركرد هاي مديران مي باشد و بدون اين مرحله فعاليت هاي مديريتي معنا و مفهوم اجرايي و واقعي پيدا نمي كند .

برخي از صاحب نظران مديريت اعتقاد دارند اگر ما برنامه نداشته باشيم حتما جزء و يا بخشي از برنامه هاي ديگران برنامه هاي ديگران خواهيم بود .

اماآنچه در برنا مه ريزي و فرآيند هدف گزاري مدارس مهم و اساسي به نظر مي رسد، در نظر گرفتن هدف و فعاليتهايي است كه قابل دسترسي ، واقعي و قابل سنجش و اندازه گيري باشد .

در اهميت برنامه ريزي و طراحي اين نمايه برنامه همين بس كه ، با اجراي درست اين نمايه برنامه به اهداف ذيل نايل مي گرديم :

 

الف ) شناسايي و تقويت نقاط قوت و مثبت برنامه و فعاليت هاي خود.

شناسايي منابع انساني  مجرب و كارآمد

شناسايي منابع مادي كارآمد و موثر

شناسايي منابع مالي قابل دسترس

به كارگيري نظرات و ديدگاه هاي ديگران براي اصلاح و رفع موانع.

انتقال تجارب مفيد به ساير مدارس

ارتباط مستمر و موثر با اولياء دانش آموزان

ارتباط مستمر و موثر با اداره متبوع و ......

و ....

ب ) شناسايي و رفع نقاط ضعف :

- منابع انساني ( تلاش براي رفع نواقص و كمبودهاي آن )

- منابع مادي و ناكافي ( بازسازي و جذب آنها )

- تنگناهاي مالي و اعتباري ( اعتباريابي )

- رفع نگرش و بينش هاي منفي دانش آموزان

- رفع نگرش و بينش هاي منفي اولياء دانش آموزان

- رفع موانع اداري و .......

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تقویم اجـرائی بـرنامه ها و فعالیـت های معاونین پـروشی مدارس در ماه " مهر "
ردیف	عنـــاوین بـــرنامه ها و فعالیـــــتها	مناسب ترین زمان اقدام				هماهنگ کننده و پیگیــــــــر (اقدام کننده)
		هفته اول	هفته دوم	هفته سوم	هفته چهارم
1- _   _   -   _	بررسی سازمان دهی عوامل زیر مجموعه پرورشی مدرسه (مربی ,تربیت بدنی , بهداشت , کتابدارو....) دریافت برنامه سالانه عوامل پرورشی مدرسه بررسی برنامه های سالانه عوامل پرورشی مدرسه به تصویب رساندن برنامه های سالانه عوامل پرورشی در شورای مدرسه ابلاغ برنامه های فوق الذکر به عوامل پرورشی مدرسه	P       P	P           P	P                 P	P                 P	معاون پرورشی و عوامل پرورشی مدرسه     معاون پرورشی
2 _	تشکیل و هدایت جلسات شورای مدرسه پیرامون: مراسم باز گشایی مدرسه برنامه های هفته دفاع مق	P   P				مدیر و معاون پرورشی
3 _   _   _   _   -	سازماندهی ,هدایت و نظرات بر برنامه های ذیل : مراسم آغازین فضاسازی , تجهیز و فعالیت کتابخانه مدرسه فضاسازی  , تجهیز و چگونگی اقامه نماز جماعت تأسیس  , تجهیز و فعالیت تفاوتی آموزشگاه چگونگی ارائه خدمات مشاوره ای به دانش آموزان چگونگی اجرای برنامه های تربیت بدنی مدرسه. چگونگی اجرای برنامه های بهداشتی مدرسه.	P   P       P	P   P   P     P	P       P   P   P   P   P	P                   P   P   P	شورای مدرسه مدیر و معاون پرورشی
4   1/4	تمهید مقدمات و فراهم کردن امکانات مالی و مادی و معنوی برای اجرای برنامه های ذیل : روز عصای سفید (تا بینایان)	P	P	P         P	P	معاون پرورشی و مربی بهداشت

 

تقویم اجـرائی بـرنامه ها و فعالیـت های معاونین پـروشی مدارس در ماه " مهر "
ردیف	عنـــاوین بـــرنامه ها و فعالیـــــتها	مناسب ترین زمان اقدام				هماهنگ کننده و                   پیگیــــــــر                 (اقدام کننده)
		هفته اول	هفته دوم	هفته سوم	هفته چهام
2/4 3/4 4/4 5/4 6/4 7/4	روز تربیت بدنی هفته بهداشت روان مسابقه درس های از قرآن برگزاری بازدیدها و اردوهای فصل پاییز  ایام ا.... و مناسبتهای ماه مهر  برگزاری هفته پیوند اولیاء و مربیان		P	P	P   P   P     P   P	مربی ورزش مربی بهداشت مربی پرورشی „           „              „            „    مدیر
5	دریافت ,جمع بندی و ارسال گزارش فعالیتهای عوامل پرورشی مدرسه برای مسوولان و مراجع ذیربط (براساس رهنمود ها و نمرههای مربوطه )				P	مدیر   معاون پرورشی
à	پیگیری و اجرای برنامه ها و فعالیتهای باقی مانده از هفته های قبل				P	معاون پرورشی

 

 

 

 

 

 

 

تقویم اجـرائی بـرنامه ها و فعالیـت های معاونین پـروشی مدارس در ماه " آبان "
ردیف	عنـــاوین بـــرنامه ها و فعالیـــــتها	مناسب ترین زمان اقدام				هماهنگ کننده و          پیگیــــــــر (اقدام کننده)
		هفته اول	هفته دوم	هفته سوم	هفته چهارم
1     1/1       2/1       3/1     4/1   5/1	تشکیل و هدایت جلسات شورای مدرسه.برای برنامه ریزی پیگیری,اجرا و نظارت برنامه های ذیل برگزاری انتخابات شورای دانش آموزی   برگزاری مراسم روز 13 آبان   برنامه های هفته کتاب و کتابخوانی   چگونگی برگزاری مسابقات فرهنگی و هنری (از آغاز تا پایان مسابقات) چگونگی تشکیل و فعالیت گروه های مطالعه و تحقیق	P   P	P             P	P	P          P	معاون پرورشی          شورای مدرسه          مربی پرورشی        „          „          „          „
2       1/2       2/2     _       _         _	تشکیل جلسات هماهنگی با عوامل پرورشی مدرسه برای انجام برنامه ها و فعالیتهای ذیل:   برگزاری برنامه های مناسب در ایام ا..و مناسبتها ماه آبان (روز بسیج دانش آموزی هفته کرامت شهادت امام صادق (ع) هفته پژوهش روز خانواده)   سازماندهی ، هدایت و نظارت بر برنامه های مشاوره ای مدرسه:     تهیه و تکمیل بانک اطلاعات تحصیلی شغلی مشاور پرونده مشاوره ای     طرح همیار مشاور       شناسایی دانش آموزان نیازمند به خدمات مشاوره ی	P       P           P	P       P           P	P       P           P                             P	P       P           P         P           P                     P	معاون پرورشی     مربی پرورش         مشاور        „

à در مدارس که مربی پرورشی و بهداشت وجود ندارد 1-پیگیری امور به عهده معاون پرورشی است

 

تقویم اجرائی برنامه ها و فعالیت های معاونین پرورشی مدارس در ماه «آبان»
ردیف	عناوین برنامه ها و فعالیت ها	مناسب ترین زمان اقدام				هماهنگ کننده و پیگیر (اقدام کننده)
		هفته اول	هفته دوم	هفته سوم	هفته چهارم
3	ساماندهی و هدایت و نظارت بر برنامه های ورزشی - تشکیل انجمن ها و گروه های ورزشی - پیگیری طرح توسعه ورزش همگانی در مدرسه - تعمیر و تامین امکانات و لوازم ورزشی مدرسه - معرفی دانش آموزان مستعد به کانون های ورزشی - برگزاری مسابقات ورزشی	ü	ü        ü	ü          ü	ü            ü        ü	معاون پرورشی تربیت بدنی // // // //
4	سازماندهی و هدایت و نظارت بر برنامه های بهداشتی مدرسه - پیشگیری از بیماری های واگیر و غیر واگیر - طرح سلامت دهان و دندان - پرونده های بهداشتی (واکسیناسیون) - غربالگری و پیشگیری از آسیب های اجتماعی (ایدز)			ü          ü            ü	ü              ü	معاون پرورشی   مربی بهداشت // // //
5	بررسی ، جمع بندی و ارسال گزارش فعالیتهای عوامل پرورشی آموزشگاه برای مسئولان و مراجع ذیربط (طبق رهنمودها و فرمهای ویژه)				ü
6	پیگیری و اجرای فعالیتها و برنامه های باقی مانده از  هفته های قبل				ü

 

 

 

 

 

 

 

 

تقویم اجرائی برنامه ها و فعالیت های معاونین پرورشی مدارس در ماه «آذر»
ردیف	عناوین برنامه ها و فعالیت ها	مناسب ترین زمان اقدام				هماهنگ کننده و پیگیر (اقدام کننده)
		هفته اول	هفته دوم	هفته سوم	هفته چهارم
1	حضور فعال در جلسه ی شورای مدرسه برای طرح و تصویب و پیگیری برنامه های عوامل پرورشی					شورای مدرسه و معاون پرورشی
2   1/2 2/2 3/2 4/2 5/2 6/2 7/2 8/2	مدیریت (برنامه ریزی ، هدایت و نظارت برنامه ها و فعالیتهای ذیل) : روز جهانی معلولان برنامه های پیشگیری از رفتارهای پرخطر (ایدز) طرح ایمن سازی فضاهای ورزشی مسابقات زلزله مسابقات فرهنگی و هنری مسابقات ورزشی اجرای آزمون های مشاوره ای (ریون و...) برگزاری مسابقه ی در مسیر شکوفایی	ü          ü	ü        ü                ü        ü	ü	ü          ü	مربی بهداشت   مشاور و   مراقب بهداشت   مربی پرورشی دبیر ورزش
3   1/3 2/3 3/3 4/3	تمهید مقدمات و فراهم کردن شرایط و امکانات برگزاری برنامه های زیر: تشکیل جلسات شورای دانش آموزان اجرای برنامه های ویژه محرم برگزاری نشست سیاسی (پرسش و پاسخ) برگزاری مانور زلزله		ü            ü	ü	ü        ü	رئیس شورا مربی پرورشی معاون پرورشی

 

 

 

 

 

 

 

تقویم اجرائی برنامه ها و فعالیت های معاونین پرورشی مدارس در ماه «آذر»
ردیف	عناوین برنامه ها و فعالیت ها	مناسب ترین زمان اقدام				هماهنگ کننده و پیگیر (اقدام کننده)
		هفته اول	هفته دوم	هفته سوم	هفته چهارم
4 1/4 2/4 3/4	هماهنگی با مدیریت مدرسه (عوامل ذیربط) برای : برگزاری مناسبتهای ماه (شهادت امام باقر (ع)) برگزاری برنامه های دهه ولایت روز بسیج ، شهادت آیت اله مدرس ، روز نیایش	ü	ü        ü			تشکل های دانش آموزی مربی و معاون پرورشی
5   1/5 2/5 3/5 4/5   5/5	دریافت و ارسال فرمهای آماری مربوط به عوامل پرورشی آموزشگاه برای مسئولان ذیربط: فرم های آماری مسابقات فرهنگی و هنری فرم گزارش عملکرد امام جماعت (حق ایاب و ذهاب) فرم صورت جلسات شورای دانش آموزی فرم های مربوط به مسابقات و برنامه های ورزشی بهداشتی فرم های مربوط به مسابقات مناسبتهای ماه مانند زلزله ، دهه ولایت ، درسهایی از قرآن ، ایدرز و...		ü	ü          ü	ü        ü        ü	معاون پرورشی   مربی پرورشی   شورای دانش آموزی   مراقب بهداشت   مربی بهداشت
6	پیگیری و اجرای فعالیتهای باقی مانده از هفته های مالی قبل	ü	ü	ü	ü	معاون پرورشی
7	جمع آوری و ارسال گزارش فعالیتهای مربوط به عوامل پرورشی مدرسه برای مسئولان ذیربط				ü	معاون پرورشی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تقویم اجرائی برنامه ها و فعالیت های معاونین پرورشی مدارس در ماه «دی»
ردیف	عناوین برنامه ها و فعالیت ها	مناسب ترین زمان اقدام				هماهنگ کننده و پیگیر (اقدام کننده)
		هفته اول	هفته دوم	هفته سوم	هفته چهارم
1 1/1     2/1	مشارکت فعال در جلسه شورای مدرسه به منظور: تأمین و جذب اعتبارات و امکانات مورد نیاز برای اجرای برنامه ها و فعالیتها (مسابقات پرورشی ، بهداشتی ، ورزشی مدرسه) جلب مشارکتهای اعضای شورای مدرسه برای اجرای: برنامه های ویژه محرم بزرگداشت روز هوای پاک بررسی وضعیت بهداشت محیط برگزاری بقیه مسابقات  فرهنگی ، ورزشی ، هنری ...	ü          ü            ü            ü	ü                ü	ü                  ü	ü                    ü	معاون پرورشی عوامل پرورشی مدرسه       مربی پرورشی مربی بهداشت مربی بهداشت مربی پرورشی
2 1/2 2/2 3/2 4/3	همفکری و همکاری با عوامل پرورشی مدرسه برای برنامه های ویژه محرم بزرگداشت روز هوای پاک تکیمل فرم وضعیت بهداشت محیط برگزاری مسابقات فرهنگی و هنری	ü		ü        ü		معاون پرورشی مربی مربی بهداشت مربی بهداشت مربی پرورشی
3   1/3 2/3 3/3	دریافت فرمهای اداری از عوامل پرورشی مدرسه و ارسال به موقع آنها به اداره ... فرم و لیست های برترین های امور فرهنگی و هنری وضعیت بهداشتی محیط فرم های برترین های ورزشی و ....					مربی پرورشی مربی بهداشت مربی ورزش
4	پیگیری فعالیتهای باقی مانده (احتمالی)				ü	معاون پرورشی
5	همکاری با مدیریت آموزشگاه در برگزاری امتحانات					معاون پرورشی

*در مدارسی که مربی بهداشت و یا مربی پرورشی وجود ندارد پیگیری امور بر عهده معاون پرورشی است. 

تقویم اجرائی برنامه ها و فعالیت های معاونین پرورشی مدارس در ماه «بهمن»
ردیف	عناوین برنامه ها و فعالیت ها	مناسب ترین زمان اقدام				هماهنگ کننده و پیگیر (اقدام کننده)
		هفته اول	هفته دوم	هفته سوم	هفته چهارم
1	شرکت در جلسه ستاد دهه فجر مدرسه.	ü				معاون پرورشی
2	پیگیری و مشارکت در برنامه های دهه فجر.		ü	ü		//
3	تمهید مقدمات مدیریتی برای برگزاری جلسه پرسش و پاسخ (نشست سیاسی)			ü		مدیر ومعاون پرورشی
4   1/4 2/4     3/4 4/4 5/4 6/4 7/4	مدیریت و نظارت بر اجرای برنامه ها و فعالیتهای ذیل: اعزام دانش آموزان به مسابقات فرهنگی و هنری برگزاری برنامه های ویژه مناسبتهای ماه : شهادت حضرت رقیه ، ولادت امام کاظم (ع)، اربعین حسینی ، روز هوای پاک ، رحلت پیامبر (ص) و شهادت امام رضا (ع) هدایت تحصیلی و تربیتی دانش آموزان آموزش طرح همیار مشاور توسعه ورزش همگانی (همایش کوهپیمایی) برگزاری مسابقات ورزشی برگزاری مسابقات بهداشتی		ü        ü	ü          ü                ü        ü	ü          ü        ü            ü	معاون پرورشی مربی پرورشی تشکل های دانش آموزی   معاون پرورشی و مشاور // مربی ورزش // مربی بهداشت
5	پیگیری و انجام فعالیتهای انجام نشده				ü	معاون پرورشی
6	تمهید و ارسال گزارش فعالیتها برای مسئولین ذیربط (طبق آیین نامه ها و فرمها)				ü	معاون پرورشی

*در صورت نبودن مربی پرورشی و بهداشت ، پیگیری امور مربوط به آنها به عهده معاون پرورشی می باشد

 

 

 

تقویم اجرائی برنامه ها و فعالیت های معاونین پرورشی مدارس در ماه «اسفند»
ردیف	عناوین برنامه ها و فعالیت ها	مناسب ترین زمان اقدام				هماهنگ کننده و پیگیر (اقدام کننده)
		هفته اول	هفته دوم	هفته سوم	هفته چهارم
1	مشارکت فعال در جلسه ی شورای مدرسه	ü
2 1/2 2/2   3/2 4/2	هماهنگی ، پیگیری و نظارت بر برنامه های ذیل: تشکیل جلسات شورای دانش آموزی اعزام دانش آموزان برتر فرهنگی به مسابقات فرهنگی و هنری( به مرحله دوم مسابقات) گرامیداشت روز امور تربیتی معرفی برترین های مسابقه درس هایی از قرآن	ü	ü          ü        ü	ü	ü	معاون پرورشی و مربی معاون و مربی معاون و مدیر و مربی پرورشی
3	برنامه ریزی و ساماندهی برنامه های اردویی و بازدید فصل بهار			ü		مدیر ، معاون و مربی پرورشی
4	مساعدت با مدیریت مدرسه برای شناسایی و کمک به دانش آموزان بی بضاعت	ü	ü			شورای مدرسه و معاون پرورشی
5	همکاری ، هماهنگی با مدیریت و عوامل پرورشی مدرسه برای هرچه بهتر برگزار شدن برنامه ها و فعالیتهای مربوط به مناسبتهای ماه: روز احسان و نیکوکاری ، اخلاق و مهرورزی ، روز درختکاری ، سید جمال		ü	ü	ü	شورای مدرسه معاون پرورشی و مربی پرورشی تشکل های دانش آموزی
6	تهیه و ارسال گزارش فعالیتهای ماه جاری برای مسئولان ذیربط (طبق آئین نامه ها و فرمها)				ü	مدیر و معاون پرورشی

 

 

 

 

 

 

 

تقویم اجرائی برنامه ها و فعالیت های معاونین پرورشی مدارس در ماه «فروردین»
ردیف	عناوین برنامه ها و فعالیت ها	مناسب ترین زمان اقدام				هماهنگ کننده و پیگیر (اقدام کننده)
		هفته اول	هفته دوم	هفته سوم	هفته چهارم
1	مشارکت فعال و هماهنگی در جلسه شورای مدرسه			ü	ü	مدیر ومعاون پرورشی
2 1/2 2/2	همکاری و هماهنگی برای انجام برنامه های ذیل: تشکیل جلسات دانش آموزی تشکیل جلسات ستاد مقام معلم مدرسه		ü	ü	ü        ü	مربی و رئیس شورا مدیر ومعاون پرورشی
3	هماهنگی برای اعزام دانش آموزان برتر مسابقات فرهنگی و هنری به مراحل بعدی			ü	ü	معاون و مربی پرورشی
4	پیگیری و تمهید مقدمات برنامه های اردویی و بازدیدها		P		P	معاون و مربی پرورشی
5   1/5 2/5 3/5 4/5 5/5 6/5	هماهنگی و همکاری با عوامل پرورشی مدرسه برای برگزاری و انجام برنامه های مناسبتهای ذیل: روز جهانی بهداشت + هفته سلامت هفته معرفی مشاغل هفته دندان پزشکی برکزاری روز مروج سلامت مراسم ولادت حضرت امام حسین (ع) مسابقات ورزشی		ü        ü	ü        ü	ü	معاون و مربیان تربیت بدنی ، بهداشت و پرورشی
6	دریافت ، جمع بندی و ارسال گزارش عملکرد و فعالیتهای عوامل پرورشی برای مسئولان ذیربط (طبق مقررات)				ü	معاون و عوامل پرورشی مدرسه

 

 

 

 

 

 

 

 

تقویم اجرائی برنامه ها و فعالیت های معاونین پرورشی مدارس در ماه «اردیبهشت»
ردیف	عناوین برنامه ها و فعالیت ها	مناسب ترین زمان اقدام				هماهنگ کننده و پیگیر (اقدام کننده)
		هفته اول	هفته دوم	هفته سوم	هفته چهارم
1	مشارکت فعال در جلسه ی شورای مدرسه	ü				معاون پرورشی
2	پیگیری ، هماهنگی و همکاری با مدیریت مدرسه برای برگزاری مراسم هفته معلم		ü	ü		شورای مدرسه ، تشکل ها و مربی
3	پیگیری تهیه (خرید) جوایز و هدایای دانش آموزان برتر فرهنگی و هنری و ورزشی .....	ü	ü			معاون پرورشی
4	همکاری با عوامل پرورشی مدرسه برای برگزاری مراسم اهداء هدایای برترین های آموزشگاه در طول سال تحصیلی		ü			معاون پرورشی
5	تمهید مقدمات لازم برای برگزاری جلسه ی پرسش و پاسخ (نشست سیاسی)			ü		معاون پرورشی
6	تکیمل و ارسال فرم گزارش فعالیت امام جماعت مدرسه به اداره				ü	معاون پرورشی
7	مدیریت بر اجرای مناسبتهای ماه جاری : روز جهانی هلال احمر روز جهانی موزه و میراث فرهنگی هفته مشاغل		ü          ü	ü		معاون پرورشی
8	دریافت و جمع بندی و ارسال گزارش فعالیتهای عوامل پرورشی برای مسئولان ذیربط (برابر مقررات)				ü	معاون پرورشی

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه:

از جمله ويژگي هاي مديران كارآمد و موفق در آموزش و پرورش نوين و پيشرو، داشتن خصوصيت دورانديشي و در نظر گرفتن عاقبت كار است .

اين ويژگي مديران باعث مي شود ،علاوه بر استفاده از تمام و امكانات موجود در مدارس از هدر رفتن و اتلاف فرصت ها و انرژي منابع مادي و انساني در آموزشگاه ها جلوگيري شود .

به عبارت صريح تر مي توان گفت : در اوضاع و احوال كنوني، مدارس كشور ما به مديراني نياز دارد كه آينده نگري از بارزترين ويژگي هاي آنان بودهو مؤثر و كارآمد بودن از جمله مهارت ها و فنون اوليه هر مدير آموزشگاهي مي باشد .

 

ضرورت و اهميت برنامه ريزي سالانه آموزشگاهي :

چنانچه مي دانيم نقشه كشي، طراحي و برنامه ريزي فعاليت ها وبرنامه هاي محيط و محل كار مديران از مراحل اصلي كاركرد هاي مديران مي باشد و بدون اين مرحله فعاليت هاي مديريتي معنا و مفهوم اجرايي و واقعي پيدا نمي كند .

برخي از صاحب نظران مديريت اعتقاد دارند اگر ما برنامه نداشته باشيم حتما جزء و يا بخشي از برنامه هاي ديگران برنامه هاي ديگران خواهيم بود .

اماآنچه در برنا مه ريزي و فرآيند هدف گزاري مدارس مهم و اساسي به نظر مي رسد، در نظر گرفتن هدف و فعاليتهايي است كه قابل دسترسي ، واقعي و قابل سنجش و اندازه گيري باشد .

در اهميت برنامه ريزي و طراحي اين نمايه برنامه همين بس كه ، با اجراي درست اين نمايه برنامه به اهداف ذيل نايل مي گرديم :

 

الف ) شناسايي و تقويت نقاط قوت و مثبت برنامه و فعاليت هاي خود.

شناسايي منابع انساني  مجرب و كارآمد

شناسايي منابع مادي كارآمد و موثر

شناسايي منابع مالي قابل دسترس

به كارگيري نظرات و ديدگاه هاي ديگران براي اصلاح و رفع موانع.

انتقال تجارب مفيد به ساير مدارس

ارتباط مستمر و موثر با اولياء دانش آموزان

ارتباط مستمر و موثر با اداره متبوع و ......

و ....

ب ) شناسايي و رفع نقاط ضعف :

- منابع انساني ( تلاش براي رفع نواقص و كمبودهاي آن )

- منابع مادي و ناكافي ( بازسازي و جذب آنها )

- تنگناهاي مالي و اعتباري ( اعتباريابي )

- رفع نگرش و بينش هاي منفي دانش آموزان

- رفع نگرش و بينش هاي منفي اولياء دانش آموزان

- رفع موانع اداري و .......

 

 

 

 

سرگروه محترم منطقه خزل وسایر سرگروه های ارجمند استان

باسلام واحترام وتشکر از تلاش های بیدریغ شما . برگزاری هر گونه دوره ضمن خدمت و گارگاه آموزشی

 و....به عهده کارشناسی های مربطه می باشد ولی یاد ا.ری و متذکر شدن و....توسط ما قابل تشکر

است.

ارزیابی عملکرد سرگروه ها ی استان درسال 1389

ضمن آرزوی توفیق برای همه ی سر گروه های استان بویژه عزیزانی که حایزرتبه برتر شده اند.

 بدینوسیله  نتایج ارزیابی های مورد نظر به شرح ذیل تقدیم می گردد.

رتبه اول: ناحیه دو همدان ( سرکار خانم ها:شریفی . بیگدلی . طباطبایی )

رتبه دوم: ناحیه یک همدان ( سرکار خانم یعقوبی )

 رتبه سوم ( آقای میرزایی)

 

 

   

ارزیابی عملکرد سرگروه ها ی استان درسال 1389

ضمن آرزوی توفیق برای همه ی سر گروه های استان بویژه عزیزانی که حایزرتبه برتر شده اند.

 بدینوسیله  نتایج ارزیابی های مورد نظر به شرح ذیل تقدیم می گردد.

رتبه اول: ناحیه دو همدان ( سرکار خانم ها:شریفی . بیگدلی . طباطبایی )

رتبه دوم: ناحیه یک همدان ( سرکار خانم یعقوبی )

 رتبه سوم ( آقای میرزایی)

 

 

   

تجازب

                                                    عناوین:

ارائه ی تجارب موفق درمقابله با آسیب های تربیتی  

و

تجارب موفق درپرورش ارزشهای دینی و ملی دانش آموزان     

ارائه به

 اولین جشنواره روشهای نوین تربیتی در استان همدان    

تهیه کننده :

کبری نیازی زنوز

مدرک:

لیسانس معارف اسلامی

شاغل در مدرسه :

واژگان کلیدی : پرت کردن قرآن ، خاطره ی تلخ کلاس ، شکایت اولیا ، متحمل ضربات سخت، منقلب شدن ، نظارت به صورت غیر مستقیم ، صبورانه انتظار کشیدن .

نام درس : قرآن سوم راهنمایی                                                               

 شرح تجربه :

اینجانب   با چندین سال سابقه ی تدریس در مقطع راهنمایی در کنار اتفاقات کثیری که در ضمن تدریس رخ داده است و هر کدام مسیری را بنابه اقتضاء زمانی و مکـــانی خود  طی کرده است ولی موردی در کلاس قــر آنم پیش آمده است که هرلحظه به یادم می افتد دوباره درموردش فکر می کنم و ناراحت می شوم   چرا که در کلاس درس با وقوع  همین اتفاق   بچه ها همه با تعجب و نگران نگاهم می کردند حتی عده ای جیغ کشیدند طوریکه در یک لحظه مغزم منجمد شد فقط نگاه کردم. بعد از کمی ، قرآن درسی را که به جلوی کلاس پرت شده بود آرام آرام بطرفش رفتم و برداشتم و پاک کردم همین که به طرف لبهایم می بردم دعائی از امام سجاد (ع) به ذهنم آمد که تنها این دعا بود به دادم رسید و بلند بلند گفتم :خداوندا مرا از کار های حرام و ناشایست دور کن ، مرا به معاصی و گناهانم بی باک مگردان . 

بعد به یکی از بچه ها   که قرآنش بهتر بود گفتم ادامه دهد ولی از دور بعضاً به دانش آموزی که قرآن را پرت کرده بود نگاه می کردم و مراقبش بودم رنگش پریده بود دست و دلش حتی لبهایش بصورت وحشتناک می لرزید ولی ساکت نشسته بود بالاخره زنگ مدرسه زده شد من ماندم و خاطره ی تلخ کلاسم.

حالا دیگر  یک هفته فرصت داشتم تا دوباره به آن کلاس بروم باید فکرهایم را می کردم و سنجیده عمل می کردم ولی مگر اولیاء دانش آموزان امانم دادند چندین بار به مدرسه زنگ زده بودند یکی از اولیا نیز پیش مدیر آمده بود و شکایتم را کرده بود حرفهایی را گفته بود که واقعاً دلم به خودم  سوخت من  که خود  بچه انقلاب بودم ، منی  که عاشق رهبر بودم ، بد جوری تکانم داد. متاسفانه لبّ کلامش این بودکه مردم انقلاب کردند وخون دادند ولی حالا اهداف انقلاب راگم کرده ایم .

مدیر مدرسه نمیدانست چکار کند هم حرف اولیا درست بود هم عملکرد من در سر کلاس ، آخر سر گفت من به تک تک معلم ها یم ایمان دارم و می دانم مصلحتی در کار است ولی به هر حال بعد از اولیاء ،به صورت خیلی جدی گفت « کار قبل از این که به جاهای باریک تری کشیده شود.  باید پیگیر ماجرا شویم ».فهمیدم موضوع پیچیده شده شاید این دانش آموز ضربات سختی را متحمل شودکه بعداً جبرانش آسان نباشد به همین سبب ماجرای سوز ناک نوجوان پاکی راکه منجر به این اتفاق شده بود را توضیح دادم .

 

                                                                                                                                                                                  

مدیرواقعاً منقلب شد ه بود درحالی که آهی کشید گفت ساناز  روز های سختی را پشت سر گذرانده است صدای قرآن باعث شده آن روز های فوت مادر را که قر آن پخش می شد دوباره تجسم کند و نتواند خود را کنترل کند . ادامه دادند حالا چه برنامه ای داری ؟  گفتم خانم ، چون ساناز خود متوجه زشتی کارش شده بیایید فرصت دهیم. اگر شما مایل باشید رشته ورزشی را که دوست دارد با یکی از دانش آموزان زرنگ در زنگ های قر آن به اتاق ورزش رفته و بازی کنند .

  هماهنگی هایی با  اولیا ء مهسا    در مورد درس قرآن و پرسش و پاسخ و... داشتیم تا این دو دانش آموز زنگها ی قرآن پینگ پنگ بازی کنند .از طرفی با مدیر مدرسه  نیز هماهنگ شدیم تا به صورت غیر مستقیم بر این دو نظارت داشته باشند و با مهسا قرار گذاشتیم  هر بازی که تمام می شود دو سه آیه ازدرس قر آن را بخواند  

ولی از لحاظ تربیتی باید  با دانش آموزان کلاس نیز حرفهایی زده می شد و حقیقت ماجرا گفته می شد و گر نه این طور قلمداد می شد کسی که قر آن را پرت کند حتماً تشویق می شود لذا بچه  ها با شنیدن این که تابستان ساناز مادرش را از دست داده هنوز صدای جیغ و فریاد عزاداران باصدای قرآن درگوشش است  وگر نه ما انسان ها باید بقدری محکم باشیم تا در مقابل مصائب خودمان را نبازیم  بچه ها سخت متاثر شده بودند وصدای هق هق گریه هایشان بلند شده بودکه  فرصت را غنیمت شمرده از دانش آموزان استمداد طلبیدم که بامن همکاری کنند  .

ساناز و مهسا جلسات قر آن، اتاق ورزش بازی می کردند و مهسا دقایقی چند جهت رفع اشکال  به کلاس می آمد و دقایقی نیز در اتاق ورزش قرآن را مطالعه می کرد  جلسات پشت سر هم می گذشت اما خبر از کلاس درس آمدن آن دو نبود حتی نمرات نوبت اول نیز داده شد و به ساناز نیز یک نمره ی خیلی خوبی دادیم ولی هر موقع از مهسا جویای حال می شدیم هیچ امیدی نمی داد می گفت خانم موقع تمرین قرآن ساناز اصلاً طرف من نمی آید او فقط بازی می کند .

چاره ای اندیشیدبم و آن حربه ای بود که او را ناراحت کرده بود و خواستیم با آن حربه امتحانش کنبم با مهسا قرارگذاشتیم  در اتاق ورزش یکی  دو   آیه را با صدای بلند و صوت زیبایش موقع بازی هر وقت که خواست بخواند .

در کلاس درس بودم مدیر مدرسه با خوشحالی وارد کلاس شد مژده بده ساناز کنار مهسا نشسته  باهم قرآن می خوانند هر دو خوشحال شدیم و پیش دانش آموزان خدارا شکر کردیم که این دفعه را فرجی شده است ولی باز کاری به کارشان نداشتیم .

هفته اول اسفند بود که صدای زیبای این دو وعشق و علاقه ی مدیر مدرسه کلاس مرا به اتاق ورزش کشاند نمی دانم چه بگویم لطف خدا شامل حالمان شده بود لذت و شوق این صحنه همه را گریاند چرا که این دو باهم هماهنگ شده بود ند و آیات قرآن را خیلی لطیف و زیبا تلاوت می کردند در همان اتاق جرات یافتم در جمع دانش آموزان بگویم بچه ها این صحنه در یادتان بماند عین صحنه ی اول سال ، حتماً به اولیاء تا ن بگویید  ثمره ی انقلاب مااین است که هیچ اجباری در این مورد ندیدیم تا ساناز خود را یا                                                                                                                                    

در سالهای دانش آموزی خود دریافته بودم  که هر موقع دانش آموزی تخلفی   کند به وسیله ای سخت  تنبیه می شود ولی درسالهای خدمتم تنبیه شدن باید به طریقی می شد که دانش آموز بادیدن  من همیشه خود را خطا کار نپندارد ، خطا کاری که بخشوده نشده و هیچ موقع هم مورد عفو و بخشش قرار نمی گیرد .                                         

   اهم موارد به عمل آمده به ترتیب زیر می باشد :

1. اهمیت دادن به خواسته دانش آموز در رسیدن به اهداف بزرگتر.2. حساسیت اولیا که نشانگر بیداری آنهاست .3. نظارت غیر مستقیم معلم و مدیر مدرسه .4. صبور بودن و انتظار کشیدن .5. واقف بودن مسئولین مدرسه به اهمیت موضوع .6. علاقه مند بودن مسئولین مدرسه به امور دانش آموزان. 7. ارزش دادن مسئولین مدرسه به فعالیت های معلمان .8. حساس بودن دروس معارف و قر آن و صحیح عمل کردن در کلاس درس .9. بازیابی رو حیه ی علاقه و احترام به قرآن .10. دلجویی از یک نوجوان دردمند وهدایت و نظارت آن به کمک دوست و همکلاسی خود. 11. همکاری دانش آموزان کلاس جهت بهبود دیدگاه ساناز نسبت به کتاب قرآن .

12. ایجاد لذت معنوی  در دانش آموزان در نتیجه ی کار.

من رسالت خود را باتوجه به این حدیث زیبای امام علی  علیه السلام : «و معلم نفسه و مودبها احق با لا حترام من معلم الناس» انجام دادم و معتقدم  که احادیث و آیات را می شود به صورت غیر مستقیم در کاهش آسیب پذیری نوجوانان به کار برد.

پیشنهادات :

1- وضعیت روحی وشخصیتی دانش آموزان را درک کنیم .

2-دانش آموزان را همانند فرزندان خود بدانیم .

3- نگاههای پر محبت خود را از آنها دریغ نداری

عنوان تجربه : تجارب موفق درپرورش ارزشهای دینی و ملی دانش آموزان     

واژگان کلیدی :به نیکی یاد کردن ازمعلم خود، بازی ایام کودکی و مقایسه ی آن با شیوه ی تدریس اعضا درگروه ، بازی گروهی دردرس مطهرات با نشاط بخشی دانش آموزان ، کاربردی کردن احکام درکلاس ،نقد وبررسی احکام توسط خودبچه ها .

نام درس :   دینی دوم راهنمایی بخش احکام

شرح تجربه :

سالها پیش که خود دانش آموز بودیم معلمی داشتیم خیلی با حوصله، به نماز هایمان گوش می داد و یک هفته فرصت می داد که بیشتر تمرین کنیم تا موقع گفتن نماز هایمان به ایشان ،اشکال نداشته باشیم و من جزء کسانی بودم که علاقه مند به  مسائل نماز بودم طوری که این علاقه را در بازی های کودکانه نیز حفظ می کردم به وضوی هم بازی ها نگاه می کرد م و با هم نماز می خواندیم به هر حال نماز و وضو را نیز جزء بازی این دوران می دانستیم به طوریکه  من هنوز خاطرات آن دوران را همیشه با لذت یاد می کنم و بادیدن تدریس اعضاتوسط دنش آموزان خودم که به صورت جدی کار تدریس رادنبال می کنند  به  خودمی بالم ومی گویم این دانش آموزان به صورت صحیح  هدایت شده اند و طبق اهداف درس کارشان  را پیش می برند  .به همین سبب من هر سال درس های احکام را طوری برنامه ریزی می کنم تا تلفیقی از بازی و تدریس باشد و خود دانش آموزان در مورد احکام  نماز و مطهرات مطالعاتی را داشته باشند و بنابه استعداد خودشان در گروه تقسیم کار کنند و   مسائل احکام را در بازی های خود اجرا کنند و  بار ها دانش آموزان سال های قبل را دیده ام که به خاطر اجرای این نوع روش تدریس ابراز خرسندی    کرده و ازمطهرات باشور وشوق یاد کرده اند .

ما بچه ها را در پنج گروه تقسیم می کنیم  وبچه ها با اسباب بازی ها ی خود احکام مطهرات را اجرا می کنند بنا به این که گروهی از بچه ها در مورد رطوبت نجاست بچه به فرش و طریقه ی شستن آن ، گروهی وضو گرفتن با آب مضاف و حکم آن ، و گروهی وضو با چایی را...، نجاست دست گیره ی در و... ، نجاست کاشی روی زمین و

5

پاک کردن آن ، نماز خواندن و با دست خونین میوه خوردن و افتادن نجاست روی روغن مایع و روغن جامد و حکم این موارد .

بنا به این که در این تدریس  این جانب فیلم بردار بودم به همین سبب فقط کار دانش آموزان را خواهید دید که بنابه استعدادشان بدون دخل و تصرف ما به صورت گروهی و دوست داشتنی اجرا می کنند و لی بعداً فیلم همین دانش آموزان در کلاس خودشان   نقد و بررسی  شد ه که البته ما هر سال این مورد را فیلم برداری نمی کردیم فقط همین موارد را  اجرا می کردند سایر گروهها نقدمی کردند که   امسال با دیدن فیلم خودشان و نقد فیلم ،خیلی چیز ها را یادگرفتند  و به نظرم بعد از نقد کار خودشان ،یاد گیری مادام العمر صورت خواهد گرفت

 

   .

نتایج و دست آورد ها                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             

1. برنامه ریزی دانش آموزان به یک برنامه ی درسی با بازی کودکانه  .

2. تقویت روحیه ی نظم پذیری  .

3. افزایش اعتماد به نفس دردانش آموزان با طراحی واجرای کارگروهی  .

4. مسولیت پذیری درگروه هرچند به صورت کم رنگ .

5. یاد گیری احکام دربازی های کودکانه  

6. هماهنگی با گروه .

7. معرفی رساله فقهی

8. فرصت دادن به یک بازی شیرین و هدف دار در مدرسه که امکانش کم می با شد .

9. نقد و بررسی  فیلم توسط خودشان.       

ایده ونظرات دانش آموزان                                  6

عده ی زیادی ازدانش آموزان ازکاربردی کردن احکام به یک برنامه ی شاد و لذت بخش اشاره کرده ورضایت خود را اعلام داشته اند و بر عکس عده ی کمی نبز ایده های منفی داشته اند که اهم ایده های منفی به صورت زیر می باشد :

اگر سگ متنجس هم باشد و یا مشروب عین نجس باشد در خانواده ی ما این مسائل به دردنمی خورد درنتیجه این احکام را قبول نداریم .

درمورد بچه داری واستفاده از پوشاک بچه  دیگر ما نیازی به یاد گیری احکام نخواهیم داشت .

پیشنهادات :

1. ایکاش کارشناسان ما درتدوین دروس دینی ،احکام را با فلسفه اش طراحی کنند  تاحدودی ازمشکلات بچه ها رفع شود .

2. معلمان دینی به صورت کاربردی وهمیاری درس را تدریس کنند تادانش آموزان بجای فکرکردن به نمره ی بیست دراعتقادات عملی ومذهبی خود اهتمام ورزند و در این مورد خود را تقویت کنند.

پیوست ها :ارسال سی دی نمایشی احکام دانش آموزان همراه با رایت سی دی تجارب تربیتی .

 

منابع

1. تجربیات خود درکلاس درس .

2. استفاده ازمجلات رشد .

3. همفکری با مشاوران  مذهبی .

                                                                                          

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                

                                                                                                                                                                                                       

تجازب

 

                                                    عناوین:

ارائه ی تجارب موفق درمقابله با آسیب های تربیتی  

و

تجارب موفق درپرورش ارزشهای دینی و ملی دانش آموزان     

ارائه به

 اولین جشنواره روشهای نوین تربیتی در استان همدان    

تهیه کننده :

کبری نیازی زنوز

مدرک:

لیسانس معارف اسلامی

شاغل در مدرسه :

واژگان کلیدی : پرت کردن قرآن ، خاطره ی تلخ کلاس ، شکایت اولیا ، متحمل ضربات سخت، منقلب شدن ، نظارت به صورت غیر مستقیم ، صبورانه انتظار کشیدن .

نام درس : قرآن سوم راهنمایی                                                               

 شرح تجربه :

اینجانب   با چندین سال سابقه ی تدریس در مقطع راهنمایی در کنار اتفاقات کثیری که در ضمن تدریس رخ داده است و هر کدام مسیری را بنابه اقتضاء زمانی و مکـــانی خود  طی کرده است ولی موردی در کلاس قــر آنم پیش آمده است که هرلحظه به یادم می افتد دوباره درموردش فکر می کنم و ناراحت می شوم   چرا که در کلاس درس با وقوع  همین اتفاق   بچه ها همه با تعجب و نگران نگاهم می کردند حتی عده ای جیغ کشیدند طوریکه در یک لحظه مغزم منجمد شد فقط نگاه کردم. بعد از کمی ، قرآن درسی را که به جلوی کلاس پرت شده بود آرام آرام بطرفش رفتم و برداشتم و پاک کردم همین که به طرف لبهایم می بردم دعائی از امام سجاد (ع) به ذهنم آمد که تنها این دعا بود به دادم رسید و بلند بلند گفتم :خداوندا مرا از کار های حرام و ناشایست دور کن ، مرا به معاصی و گناهانم بی باک مگردان . 

بعد به یکی از بچه ها   که قرآنش بهتر بود گفتم ادامه دهد ولی از دور بعضاً به دانش آموزی که قرآن را پرت کرده بود نگاه می کردم و مراقبش بودم رنگش پریده بود دست و دلش حتی لبهایش بصورت وحشتناک می لرزید ولی ساکت نشسته بود بالاخره زنگ مدرسه زده شد من ماندم و خاطره ی تلخ کلاسم.

حالا دیگر  یک هفته فرصت داشتم تا دوباره به آن کلاس بروم باید فکرهایم را می کردم و سنجیده عمل می کردم ولی مگر اولیاء دانش آموزان امانم دادند چندین بار به مدرسه زنگ زده بودند یکی از اولیا نیز پیش مدیر آمده بود و شکایتم را کرده بود حرفهایی را گفته بود که واقعاً دلم به خودم  سوخت من  که خود  بچه انقلاب بودم ، منی  که عاشق رهبر بودم ، بد جوری تکانم داد. متاسفانه لبّ کلامش این بودکه مردم انقلاب کردند وخون دادند ولی حالا اهداف انقلاب راگم کرده ایم .

مدیر مدرسه نمیدانست چکار کند هم حرف اولیا درست بود هم عملکرد من در سر کلاس ، آخر سر گفت من به تک تک معلم ها یم ایمان دارم و می دانم مصلحتی در کار است ولی به هر حال بعد از اولیاء ،به صورت خیلی جدی گفت « کار قبل از این که به جاهای باریک تری کشیده شود.  باید پیگیر ماجرا شویم ».فهمیدم موضوع پیچیده شده شاید این دانش آموز ضربات سختی را متحمل شودکه بعداً جبرانش آسان نباشد به همین سبب ماجرای سوز ناک نوجوان پاکی راکه منجر به این اتفاق شده بود را توضیح دادم .

 

                                                                                                                                                                                  

مدیرواقعاً منقلب شد ه بود درحالی که آهی کشید گفت ساناز  روز های سختی را پشت سر گذرانده است صدای قرآن باعث شده آن روز های فوت مادر را که قر آن پخش می شد دوباره تجسم کند و نتواند خود را کنترل کند . ادامه دادند حالا چه برنامه ای داری ؟  گفتم خانم ، چون ساناز خود متوجه زشتی کارش شده بیایید فرصت دهیم. اگر شما مایل باشید رشته ورزشی را که دوست دارد با یکی از دانش آموزان زرنگ در زنگ های قر آن به اتاق ورزش رفته و بازی کنند .

  هماهنگی هایی با  اولیا ء مهسا    در مورد درس قرآن و پرسش و پاسخ و... داشتیم تا این دو دانش آموز زنگها ی قرآن پینگ پنگ بازی کنند .از طرفی با مدیر مدرسه  نیز هماهنگ شدیم تا به صورت غیر مستقیم بر این دو نظارت داشته باشند و با مهسا قرار گذاشتیم  هر بازی که تمام می شود دو سه آیه ازدرس قر آن را بخواند  

ولی از لحاظ تربیتی باید  با دانش آموزان کلاس نیز حرفهایی زده می شد و حقیقت ماجرا گفته می شد و گر نه این طور قلمداد می شد کسی که قر آن را پرت کند حتماً تشویق می شود لذا بچه  ها با شنیدن این که تابستان ساناز مادرش را از دست داده هنوز صدای جیغ و فریاد عزاداران باصدای قرآن درگوشش است  وگر نه ما انسان ها باید بقدری محکم باشیم تا در مقابل مصائب خودمان را نبازیم  بچه ها سخت متاثر شده بودند وصدای هق هق گریه هایشان بلند شده بودکه  فرصت را غنیمت شمرده از دانش آموزان استمداد طلبیدم که بامن همکاری کنند  .

ساناز و مهسا جلسات قر آن، اتاق ورزش بازی می کردند و مهسا دقایقی چند جهت رفع اشکال  به کلاس می آمد و دقایقی نیز در اتاق ورزش قرآن را مطالعه می کرد  جلسات پشت سر هم می گذشت اما خبر از کلاس درس آمدن آن دو نبود حتی نمرات نوبت اول نیز داده شد و به ساناز نیز یک نمره ی خیلی خوبی دادیم ولی هر موقع از مهسا جویای حال می شدیم هیچ امیدی نمی داد می گفت خانم موقع تمرین قرآن ساناز اصلاً طرف من نمی آید او فقط بازی می کند .

چاره ای اندیشیدبم و آن حربه ای بود که او را ناراحت کرده بود و خواستیم با آن حربه امتحانش کنبم با مهسا قرارگذاشتیم  در اتاق ورزش یکی  دو   آیه را با صدای بلند و صوت زیبایش موقع بازی هر وقت که خواست بخواند .

در کلاس درس بودم مدیر مدرسه با خوشحالی وارد کلاس شد مژده بده ساناز کنار مهسا نشسته  باهم قرآن می خوانند هر دو خوشحال شدیم و پیش دانش آموزان خدارا شکر کردیم که این دفعه را فرجی شده است ولی باز کاری به کارشان نداشتیم .

هفته اول اسفند بود که صدای زیبای این دو وعشق و علاقه ی مدیر مدرسه کلاس مرا به اتاق ورزش کشاند نمی دانم چه بگویم لطف خدا شامل حالمان شده بود لذت و شوق این صحنه همه را گریاند چرا که این دو باهم هماهنگ شده بود ند و آیات قرآن را خیلی لطیف و زیبا تلاوت می کردند در همان اتاق جرات یافتم در جمع دانش آموزان بگویم بچه ها این صحنه در یادتان بماند عین صحنه ی اول سال ، حتماً به اولیاء تا ن بگویید  ثمره ی انقلاب مااین است که هیچ اجباری در این مورد ندیدیم تا ساناز خود را یا                                                                                                                                    

در سالهای دانش آموزی خود دریافته بودم  که هر موقع دانش آموزی تخلفی   کند به وسیله ای سخت  تنبیه می شود ولی درسالهای خدمتم تنبیه شدن باید به طریقی می شد که دانش آموز بادیدن  من همیشه خود را خطا کار نپندارد ، خطا کاری که بخشوده نشده و هیچ موقع هم مورد عفو و بخشش قرار نمی گیرد .                                         

   اهم موارد به عمل آمده به ترتیب زیر می باشد :

1. اهمیت دادن به خواسته دانش آموز در رسیدن به اهداف بزرگتر.2. حساسیت اولیا که نشانگر بیداری آنهاست .3. نظارت غیر مستقیم معلم و مدیر مدرسه .4. صبور بودن و انتظار کشیدن .5. واقف بودن مسئولین مدرسه به اهمیت موضوع .6. علاقه مند بودن مسئولین مدرسه به امور دانش آموزان. 7. ارزش دادن مسئولین مدرسه به فعالیت های معلمان .8. حساس بودن دروس معارف و قر آن و صحیح عمل کردن در کلاس درس .9. بازیابی رو حیه ی علاقه و احترام به قرآن .10. دلجویی از یک نوجوان دردمند وهدایت و نظارت آن به کمک دوست و همکلاسی خود. 11. همکاری دانش آموزان کلاس جهت بهبود دیدگاه ساناز نسبت به کتاب قرآن .

12. ایجاد لذت معنوی  در دانش آموزان در نتیجه ی کار.

من رسالت خود را باتوجه به این حدیث زیبای امام علی  علیه السلام : «و معلم نفسه و مودبها احق با لا حترام من معلم الناس» انجام دادم و معتقدم  که احادیث و آیات را می شود به صورت غیر مستقیم در کاهش آسیب پذیری نوجوانان به کار برد.

پیشنهادات :

1- وضعیت روحی وشخصیتی دانش آموزان را درک کنیم .

2-دانش آموزان را همانند فرزندان خود بدانیم .

3- نگاههای پر محبت خود را از آنها دریغ نداری

عنوان تجربه : تجارب موفق درپرورش ارزشهای دینی و ملی دانش آموزان     

واژگان کلیدی :به نیکی یاد کردن ازمعلم خود، بازی ایام کودکی و مقایسه ی آن با شیوه ی تدریس اعضا درگروه ، بازی گروهی دردرس مطهرات با نشاط بخشی دانش آموزان ، کاربردی کردن احکام درکلاس ،نقد وبررسی احکام توسط خودبچه ها .

نام درس :   دینی دوم راهنمایی بخش احکام

شرح تجربه :

سالها پیش که خود دانش آموز بودیم معلمی داشتیم خیلی با حوصله، به نماز هایمان گوش می داد و یک هفته فرصت می داد که بیشتر تمرین کنیم تا موقع گفتن نماز هایمان به ایشان ،اشکال نداشته باشیم و من جزء کسانی بودم که علاقه مند به  مسائل نماز بودم طوری که این علاقه را در بازی های کودکانه نیز حفظ می کردم به وضوی هم بازی ها نگاه می کرد م و با هم نماز می خواندیم به هر حال نماز و وضو را نیز جزء بازی این دوران می دانستیم به طوریکه  من هنوز خاطرات آن دوران را همیشه با لذت یاد می کنم و بادیدن تدریس اعضاتوسط دنش آموزان خودم که به صورت جدی کار تدریس رادنبال می کنند  به  خودمی بالم ومی گویم این دانش آموزان به صورت صحیح  هدایت شده اند و طبق اهداف درس کارشان  را پیش می برند  .به همین سبب من هر سال درس های احکام را طوری برنامه ریزی می کنم تا تلفیقی از بازی و تدریس باشد و خود دانش آموزان در مورد احکام  نماز و مطهرات مطالعاتی را داشته باشند و بنابه استعداد خودشان در گروه تقسیم کار کنند و   مسائل احکام را در بازی های خود اجرا کنند و  بار ها دانش آموزان سال های قبل را دیده ام که به خاطر اجرای این نوع روش تدریس ابراز خرسندی    کرده و ازمطهرات باشور وشوق یاد کرده اند .

ما بچه ها را در پنج گروه تقسیم می کنیم  وبچه ها با اسباب بازی ها ی خود احکام مطهرات را اجرا می کنند بنا به این که گروهی از بچه ها در مورد رطوبت نجاست بچه به فرش و طریقه ی شستن آن ، گروهی وضو گرفتن با آب مضاف و حکم آن ، و گروهی وضو با چایی را...، نجاست دست گیره ی در و... ، نجاست کاشی روی زمین و

5

پاک کردن آن ، نماز خواندن و با دست خونین میوه خوردن و افتادن نجاست روی روغن مایع و روغن جامد و حکم این موارد .

بنا به این که در این تدریس  این جانب فیلم بردار بودم به همین سبب فقط کار دانش آموزان را خواهید دید که بنابه استعدادشان بدون دخل و تصرف ما به صورت گروهی و دوست داشتنی اجرا می کنند و لی بعداً فیلم همین دانش آموزان در کلاس خودشان   نقد و بررسی  شد ه که البته ما هر سال این مورد را فیلم برداری نمی کردیم فقط همین موارد را  اجرا می کردند سایر گروهها نقدمی کردند که   امسال با دیدن فیلم خودشان و نقد فیلم ،خیلی چیز ها را یادگرفتند  و به نظرم بعد از نقد کار خودشان ،یاد گیری مادام العمر صورت خواهد گرفت

 

   .

نتایج و دست آورد ها                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             

1. برنامه ریزی دانش آموزان به یک برنامه ی درسی با بازی کودکانه  .

2. تقویت روحیه ی نظم پذیری  .

3. افزایش اعتماد به نفس دردانش آموزان با طراحی واجرای کارگروهی  .

4. مسولیت پذیری درگروه هرچند به صورت کم رنگ .

5. یاد گیری احکام دربازی های کودکانه  

6. هماهنگی با گروه .

7. معرفی رساله فقهی

8. فرصت دادن به یک بازی شیرین و هدف دار در مدرسه که امکانش کم می با شد .

9. نقد و بررسی  فیلم توسط خودشان.       

ایده ونظرات دانش آموزان                                  6

عده ی زیادی ازدانش آموزان ازکاربردی کردن احکام به یک برنامه ی شاد و لذت بخش اشاره کرده ورضایت خود را اعلام داشته اند و بر عکس عده ی کمی نبز ایده های منفی داشته اند که اهم ایده های منفی به صورت زیر می باشد :

اگر سگ متنجس هم باشد و یا مشروب عین نجس باشد در خانواده ی ما این مسائل به دردنمی خورد درنتیجه این احکام را قبول نداریم .

درمورد بچه داری واستفاده از پوشاک بچه  دیگر ما نیازی به یاد گیری احکام نخواهیم داشت .

پیشنهادات :

1. ایکاش کارشناسان ما درتدوین دروس دینی ،احکام را با فلسفه اش طراحی کنند  تاحدودی ازمشکلات بچه ها رفع شود .

2. معلمان دینی به صورت کاربردی وهمیاری درس را تدریس کنند تادانش آموزان بجای فکرکردن به نمره ی بیست دراعتقادات عملی ومذهبی خود اهتمام ورزند و در این مورد خود را تقویت کنند.

پیوست ها :ارسال سی دی نمایشی احکام دانش آموزان همراه با رایت سی دی تجارب تربیتی .

 

منابع

1. تجربیات خود درکلاس درس .

2. استفاده ازمجلات رشد .

3. همفکری با مشاوران  مذهبی .

 

                                                    عناوین:

ارائه ی تجارب موفق درمقابله با آسیب های تربیتی  

و

تجارب موفق درپرورش ارزشهای دینی و ملی دانش آموزان     

ارائه به

 اولین جشنواره روشهای نوین تربیتی در استان همدان    

تهیه کننده :

کبری نیازی زنوز

مدرک:

لیسانس معارف اسلامی

شاغل در مدرسه :

واژگان کلیدی : پرت کردن قرآن ، خاطره ی تلخ کلاس ، شکایت اولیا ، متحمل ضربات سخت، منقلب شدن ، نظارت به صورت غیر مستقیم ، صبورانه انتظار کشیدن .

نام درس : قرآن سوم راهنمایی                                                               

 شرح تجربه :

اینجانب   با چندین سال سابقه ی تدریس در مقطع راهنمایی در کنار اتفاقات کثیری که در ضمن تدریس رخ داده است و هر کدام مسیری را بنابه اقتضاء زمانی و مکـــانی خود  طی کرده است ولی موردی در کلاس قــر آنم پیش آمده است که هرلحظه به یادم می افتد دوباره درموردش فکر می کنم و ناراحت می شوم   چرا که در کلاس درس با وقوع  همین اتفاق   بچه ها همه با تعجب و نگران نگاهم می کردند حتی عده ای جیغ کشیدند طوریکه در یک لحظه مغزم منجمد شد فقط نگاه کردم. بعد از کمی ، قرآن درسی را که به جلوی کلاس پرت شده بود آرام آرام بطرفش رفتم و برداشتم و پاک کردم همین که به طرف لبهایم می بردم دعائی از امام سجاد (ع) به ذهنم آمد که تنها این دعا بود به دادم رسید و بلند بلند گفتم :خداوندا مرا از کار های حرام و ناشایست دور کن ، مرا به معاصی و گناهانم بی باک مگردان . 

بعد به یکی از بچه ها   که قرآنش بهتر بود گفتم ادامه دهد ولی از دور بعضاً به دانش آموزی که قرآن را پرت کرده بود نگاه می کردم و مراقبش بودم رنگش پریده بود دست و دلش حتی لبهایش بصورت وحشتناک می لرزید ولی ساکت نشسته بود بالاخره زنگ مدرسه زده شد من ماندم و خاطره ی تلخ کلاسم.

حالا دیگر  یک هفته فرصت داشتم تا دوباره به آن کلاس بروم باید فکرهایم را می کردم و سنجیده عمل می کردم ولی مگر اولیاء دانش آموزان امانم دادند چندین بار به مدرسه زنگ زده بودند یکی از اولیا نیز پیش مدیر آمده بود و شکایتم را کرده بود حرفهایی را گفته بود که واقعاً دلم به خودم  سوخت من  که خود  بچه انقلاب بودم ، منی  که عاشق رهبر بودم ، بد جوری تکانم داد. متاسفانه لبّ کلامش این بودکه مردم انقلاب کردند وخون دادند ولی حالا اهداف انقلاب راگم کرده ایم .

مدیر مدرسه نمیدانست چکار کند هم حرف اولیا درست بود هم عملکرد من در سر کلاس ، آخر سر گفت من به تک تک معلم ها یم ایمان دارم و می دانم مصلحتی در کار است ولی به هر حال بعد از اولیاء ،به صورت خیلی جدی گفت « کار قبل از این که به جاهای باریک تری کشیده شود.  باید پیگیر ماجرا شویم ».فهمیدم موضوع پیچیده شده شاید این دانش آموز ضربات سختی را متحمل شودکه بعداً جبرانش آسان نباشد به همین سبب ماجرای سوز ناک نوجوان پاکی راکه منجر به این اتفاق شده بود را توضیح دادم .

 

                                                                                                                                                                                  

مدیرواقعاً منقلب شد ه بود درحالی که آهی کشید گفت ساناز  روز های سختی را پشت سر گذرانده است صدای قرآن باعث شده آن روز های فوت مادر را که قر آن پخش می شد دوباره تجسم کند و نتواند خود را کنترل کند . ادامه دادند حالا چه برنامه ای داری ؟  گفتم خانم ، چون ساناز خود متوجه زشتی کارش شده بیایید فرصت دهیم. اگر شما مایل باشید رشته ورزشی را که دوست دارد با یکی از دانش آموزان زرنگ در زنگ های قر آن به اتاق ورزش رفته و بازی کنند .

  هماهنگی هایی با  اولیا ء مهسا    در مورد درس قرآن و پرسش و پاسخ و... داشتیم تا این دو دانش آموز زنگها ی قرآن پینگ پنگ بازی کنند .از طرفی با مدیر مدرسه  نیز هماهنگ شدیم تا به صورت غیر مستقیم بر این دو نظارت داشته باشند و با مهسا قرار گذاشتیم  هر بازی که تمام می شود دو سه آیه ازدرس قر آن را بخواند  

ولی از لحاظ تربیتی باید  با دانش آموزان کلاس نیز حرفهایی زده می شد و حقیقت ماجرا گفته می شد و گر نه این طور قلمداد می شد کسی که قر آن را پرت کند حتماً تشویق می شود لذا بچه  ها با شنیدن این که تابستان ساناز مادرش را از دست داده هنوز صدای جیغ و فریاد عزاداران باصدای قرآن درگوشش است  وگر نه ما انسان ها باید بقدری محکم باشیم تا در مقابل مصائب خودمان را نبازیم  بچه ها سخت متاثر شده بودند وصدای هق هق گریه هایشان بلند شده بودکه  فرصت را غنیمت شمرده از دانش آموزان استمداد طلبیدم که بامن همکاری کنند  .

ساناز و مهسا جلسات قر آن، اتاق ورزش بازی می کردند و مهسا دقایقی چند جهت رفع اشکال  به کلاس می آمد و دقایقی نیز در اتاق ورزش قرآن را مطالعه می کرد  جلسات پشت سر هم می گذشت اما خبر از کلاس درس آمدن آن دو نبود حتی نمرات نوبت اول نیز داده شد و به ساناز نیز یک نمره ی خیلی خوبی دادیم ولی هر موقع از مهسا جویای حال می شدیم هیچ امیدی نمی داد می گفت خانم موقع تمرین قرآن ساناز اصلاً طرف من نمی آید او فقط بازی می کند .

چاره ای اندیشیدبم و آن حربه ای بود که او را ناراحت کرده بود و خواستیم با آن حربه امتحانش کنبم با مهسا قرارگذاشتیم  در اتاق ورزش یکی  دو   آیه را با صدای بلند و صوت زیبایش موقع بازی هر وقت که خواست بخواند .

در کلاس درس بودم مدیر مدرسه با خوشحالی وارد کلاس شد مژده بده ساناز کنار مهسا نشسته  باهم قرآن می خوانند هر دو خوشحال شدیم و پیش دانش آموزان خدارا شکر کردیم که این دفعه را فرجی شده است ولی باز کاری به کارشان نداشتیم .

هفته اول اسفند بود که صدای زیبای این دو وعشق و علاقه ی مدیر مدرسه کلاس مرا به اتاق ورزش کشاند نمی دانم چه بگویم لطف خدا شامل حالمان شده بود لذت و شوق این صحنه همه را گریاند چرا که این دو باهم هماهنگ شده بود ند و آیات قرآن را خیلی لطیف و زیبا تلاوت می کردند در همان اتاق جرات یافتم در جمع دانش آموزان بگویم بچه ها این صحنه در یادتان بماند عین صحنه ی اول سال ، حتماً به اولیاء تا ن بگویید  ثمره ی انقلاب مااین است که هیچ اجباری در این مورد ندیدیم تا ساناز خود را یا                                                                                                                                    

در سالهای دانش آموزی خود دریافته بودم  که هر موقع دانش آموزی تخلفی   کند به وسیله ای سخت  تنبیه می شود ولی درسالهای خدمتم تنبیه شدن باید به طریقی می شد که دانش آموز بادیدن  من همیشه خود را خطا کار نپندارد ، خطا کاری که بخشوده نشده و هیچ موقع هم مورد عفو و بخشش قرار نمی گیرد .                                         

   اهم موارد به عمل آمده به ترتیب زیر می باشد :

1. اهمیت دادن به خواسته دانش آموز در رسیدن به اهداف بزرگتر.2. حساسیت اولیا که نشانگر بیداری آنهاست .3. نظارت غیر مستقیم معلم و مدیر مدرسه .4. صبور بودن و انتظار کشیدن .5. واقف بودن مسئولین مدرسه به اهمیت موضوع .6. علاقه مند بودن مسئولین مدرسه به امور دانش آموزان. 7. ارزش دادن مسئولین مدرسه به فعالیت های معلمان .8. حساس بودن دروس معارف و قر آن و صحیح عمل کردن در کلاس درس .9. بازیابی رو حیه ی علاقه و احترام به قرآن .10. دلجویی از یک نوجوان دردمند وهدایت و نظارت آن به کمک دوست و همکلاسی خود. 11. همکاری دانش آموزان کلاس جهت بهبود دیدگاه ساناز نسبت به کتاب قرآن .

12. ایجاد لذت معنوی  در دانش آموزان در نتیجه ی کار.

من رسالت خود را باتوجه به این حدیث زیبای امام علی  علیه السلام : «و معلم نفسه و مودبها احق با لا حترام من معلم الناس» انجام دادم و معتقدم  که احادیث و آیات را می شود به صورت غیر مستقیم در کاهش آسیب پذیری نوجوانان به کار برد.

پیشنهادات :

1- وضعیت روحی وشخصیتی دانش آموزان را درک کنیم .

2-دانش آموزان را همانند فرزندان خود بدانیم .

3- نگاههای پر محبت خود را از آنها دریغ نداری

عنوان تجربه : تجارب موفق درپرورش ارزشهای دینی و ملی دانش آموزان     

واژگان کلیدی :به نیکی یاد کردن ازمعلم خود، بازی ایام کودکی و مقایسه ی آن با شیوه ی تدریس اعضا درگروه ، بازی گروهی دردرس مطهرات با نشاط بخشی دانش آموزان ، کاربردی کردن احکام درکلاس ،نقد وبررسی احکام توسط خودبچه ها .

نام درس :   دینی دوم راهنمایی بخش احکام

شرح تجربه :

سالها پیش که خود دانش آموز بودیم معلمی داشتیم خیلی با حوصله، به نماز هایمان گوش می داد و یک هفته فرصت می داد که بیشتر تمرین کنیم تا موقع گفتن نماز هایمان به ایشان ،اشکال نداشته باشیم و من جزء کسانی بودم که علاقه مند به  مسائل نماز بودم طوری که این علاقه را در بازی های کودکانه نیز حفظ می کردم به وضوی هم بازی ها نگاه می کرد م و با هم نماز می خواندیم به هر حال نماز و وضو را نیز جزء بازی این دوران می دانستیم به طوریکه  من هنوز خاطرات آن دوران را همیشه با لذت یاد می کنم و بادیدن تدریس اعضاتوسط دنش آموزان خودم که به صورت جدی کار تدریس رادنبال می کنند  به  خودمی بالم ومی گویم این دانش آموزان به صورت صحیح  هدایت شده اند و طبق اهداف درس کارشان  را پیش می برند  .به همین سبب من هر سال درس های احکام را طوری برنامه ریزی می کنم تا تلفیقی از بازی و تدریس باشد و خود دانش آموزان در مورد احکام  نماز و مطهرات مطالعاتی را داشته باشند و بنابه استعداد خودشان در گروه تقسیم کار کنند و   مسائل احکام را در بازی های خود اجرا کنند و  بار ها دانش آموزان سال های قبل را دیده ام که به خاطر اجرای این نوع روش تدریس ابراز خرسندی    کرده و ازمطهرات باشور وشوق یاد کرده اند .

ما بچه ها را در پنج گروه تقسیم می کنیم  وبچه ها با اسباب بازی ها ی خود احکام مطهرات را اجرا می کنند بنا به این که گروهی از بچه ها در مورد رطوبت نجاست بچه به فرش و طریقه ی شستن آن ، گروهی وضو گرفتن با آب مضاف و حکم آن ، و گروهی وضو با چایی را...، نجاست دست گیره ی در و... ، نجاست کاشی روی زمین و

5

پاک کردن آن ، نماز خواندن و با دست خونین میوه خوردن و افتادن نجاست روی روغن مایع و روغن جامد و حکم این موارد .

بنا به این که در این تدریس  این جانب فیلم بردار بودم به همین سبب فقط کار دانش آموزان را خواهید دید که بنابه استعدادشان بدون دخل و تصرف ما به صورت گروهی و دوست داشتنی اجرا می کنند و لی بعداً فیلم همین دانش آموزان در کلاس خودشان   نقد و بررسی  شد ه که البته ما هر سال این مورد را فیلم برداری نمی کردیم فقط همین موارد را  اجرا می کردند سایر گروهها نقدمی کردند که   امسال با دیدن فیلم خودشان و نقد فیلم ،خیلی چیز ها را یادگرفتند  و به نظرم بعد از نقد کار خودشان ،یاد گیری مادام العمر صورت خواهد گرفت

 

   .

نتایج و دست آورد ها                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             

1. برنامه ریزی دانش آموزان به یک برنامه ی درسی با بازی کودکانه  .

2. تقویت روحیه ی نظم پذیری  .

3. افزایش اعتماد به نفس دردانش آموزان با طراحی واجرای کارگروهی  .

4. مسولیت پذیری درگروه هرچند به صورت کم رنگ .

5. یاد گیری احکام دربازی های کودکانه  

6. هماهنگی با گروه .

7. معرفی رساله فقهی

8. فرصت دادن به یک بازی شیرین و هدف دار در مدرسه که امکانش کم می با شد .

9. نقد و بررسی  فیلم توسط خودشان.       

ایده ونظرات دانش آموزان                                  6

عده ی زیادی ازدانش آموزان ازکاربردی کردن احکام به یک برنامه ی شاد و لذت بخش اشاره کرده ورضایت خود را اعلام داشته اند و بر عکس عده ی کمی نبز ایده های منفی داشته اند که اهم ایده های منفی به صورت زیر می باشد :

اگر سگ متنجس هم باشد و یا مشروب عین نجس باشد در خانواده ی ما این مسائل به دردنمی خورد درنتیجه این احکام را قبول نداریم .

درمورد بچه داری واستفاده از پوشاک بچه  دیگر ما نیازی به یاد گیری احکام نخواهیم داشت .

پیشنهادات :

1. ایکاش کارشناسان ما درتدوین دروس دینی ،احکام را با فلسفه اش طراحی کنند  تاحدودی ازمشکلات بچه ها رفع شود .

2. معلمان دینی به صورت کاربردی وهمیاری درس را تدریس کنند تادانش آموزان بجای فکرکردن به نمره ی بیست دراعتقادات عملی ومذهبی خود اهتمام ورزند و در این مورد خود را تقویت کنند.

پیوست ها :ارسال سی دی نمایشی احکام دانش آموزان همراه با رایت سی دی تجارب تربیتی .

 

منابع

1. تجربیات خود درکلاس درس .

2. استفاده ازمجلات رشد .

3. همفکری با مشاوران  مذهبی .

                                                                                          

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                

                                                                                                                                                                                              

 

تجارب نوین در افزایش نشاط بخشی فعالیت های تربیتی

 

 

 

 

تهیه کننده : حسن حبیب زاده

محل خدمت: استان آذربایجان غربی- شهرستان ارومیه- آموزش و پرورش منطقه انزل

تحصیلات : لیسانس آموزش ابتدایی و دانشجوی کارشناسی ارشد-  رشته تعلیم و تربیت اسلامی

دوره تحصیلی: ابتدایی ( سمت : مدیرآموزگار)

نشانی محل خدمت: استان آذربایجان غربی- شهرستان ارومیه- بخش انزل ( قوشچی)- آموزش و پرورش منطقه انزل

چکیده :

انسان ها دارای توانایی ها و استعدادهایی هستند که باید به وسیله تعلیم و تربیت شکوفا شده و به فعلیت برسند. برای رشد و تعالی انسان باید از روش های تربیتی بهره گرفت. بر اساس یافته های صاحب نظران تعلیم و تربیت و روانشناسان بهترین روش تربیت روش فراگفتاری و رفتاری می باشد؛ زیرا رفتارها کلام نافذی هستند که تأثیر آن ها بسیار فراتر از کلام است. عمیق ترین و مؤثرترین روش های تربیتی در قالب غیرکلامی ترین روش ها نهفته است.

محیط مدرسه محفلی مناسب برای آموزش عادت ها و رفتارهای مطلوب و مناسب می باشد. مدرسه باید جایگاهی برای شادی و نشاط باشد و بر تحرک و پویایی دانش آموزان تکیه داشته باشد و با برنامه ریزی دقیق و صحیح به اهداف تربیتی دست یابد. از این رو لازم است برای سالم بودن، سالم زیستن و انرژی داشتن، آموزش های لازم، از زمان کودکی در جهت حفظ هیجانات و بیان احساسات ارائه شود. این آموزش های نشاط بخش، سلامت جامعه انسانی و نسل های آینده را تأمین خواهد کرد.

در این مقاله به بیان چند تجربه ی تربیتی؛ از جمله: همیاران نماز، نمازخـانه مـدرسه ما، مسابقه ی کتاب خوانی من و بابام، نماز در کنار اولیا، گریز از نمازخانه، بسیج آموزش نمار فضای قرآنی، نماز در اردو پرداخته شده است. در این تجارب، بین فرد و خدا، فرد و همنوعانش و فرد و وظایفش ارتباط سازنده ای وجود داشته و شادی حاصل از این ارتباط، موجب برانگیختن و احساس شادی درونی و اقبال قلبی به مسائل تربیتی شده است. همچنین نقش تربیتی والدین و ارتباط و همکاری نزدیک آن ها با مدرسه در تحقق اهداف بسیار با اهمیت می باشد.

هر قدر دانش آموزان را درگیر فعالیت های پرورشی و مسابقات علمی، فرهنگی و اردوهای تربیتی کنیم، به همان میزان او را به خود ساختگی و خود باوری رسانده و در او انگیزه ی شاد زیستن و همکاری و همیاری و تلاش برای کسب موفقیت ایجاد کرده ایم.

کلید واژه ها: تربیت، تجربه تربیتی، نشاط، فعالیت تربیتی

مقدمه:

از نگاه اسلام انسان مجموعه ای از استعدادهای بالقوه است که برای به فعلیت درآوردن این استعداد ها و توانایی ها نیازمند تعلیم و تربیت است. یکی از اهداف تعلیم و تربیت اسلامی، حقیقت جویی و حصول رستگاری است. این مسأله جز از طریق تعلیم در کنار تزکیه حاصل نمی شود. ( مطهری، 1374، ص 27)

برای اشاعه و گسترش تعلیم و تربیت اسلامی و کمک به اعتلای رشد و کمال انسان، ضرورت ایجاب می کند تا تربیت اسلامی در افراد نهادینه گردد. بی گمان حصول به این، نیازمند تلاشی مضاعف و اثبات رجحان روش های تربیت اسلامی بر سایر روش هاست؛ روش هایی که، به عنوان ابزار کار مربیان تربیتی هستند و باید شناخته شده و به کار گیرند.( اعرافی، 1386)

روش های تربیتی که مربی بایستی در مواجه با موقعیت ها و شرایط متفاوت به کار ببندد، اگر بیش تر فـراگفتاری و درقالب کردار باشند، تأثیرگـذارتر خواهند بود. چراکه انحصار تربیت در قالب مقوله های کلامی اشتباه است؛ بلکه در کنار آن ها و به مثابه مکمل کلام باید به زبان دیگری که اثر بخشی بیش تری دارد توجه شود و آن یعنی رفتار. رفتار ها خود کلام نافذی هستند که میزان تأثیرگذاری آن بسیار فراتر از کلام هستند. اگر چنانچه رفتارها و افکار شاد باشند، سازگارانه و کمک کننده تر هستند. ضرورت نشاط در آن است که شوق انسان را به چیزهای گوناگون برمی انگیزد و وابستگی او را به محیط بیش تر کرده و انسان را از گرایش به بعضی از صفات رذیله نگه می دارد. (رهبر و رحیمیان، 1385)    

روش کار:

برای دانش آموزان هیچ روش آموزشی و تربیتی بهتر از تکیه کردن بر آموزش های غیر رسمی نیست و این روش، از قوی ترین ابزار آموزش است. اگر بخواهیم مسائل تربیتی و دینی را با زبان امر و دستور آموزش دهیم و یا اشتباه دانش آموزان را به طور مستقیم یادآورشویم، مخالفت می کنند. لذا روش غیر مستقیم روش بهتر برای تربیت است. یکی از روش های غیرمستقیم؛ روش نمادین( عملی) است. به آنچه کودک از اعمال و رفتار معلمان و فضای آموزشی مدرسه یاد می گیرد، بدون این که دعوتی از او شده باشد شیوه نمادین تربیت گفته می شود.  ( اعرافی، 1387، ص 127).

از آن جا که مدرسه به عنوان خانه دوم دانش آموزان محسوب می شود، به جاست تا شرایطی برای برپایی آرامش و نشاط در مدرسه برقرار کرد. شادی حاصل ارتباط سازنده بین فرد و خدایش، بین فرد و همنوعانش، بین فرد و وظایفش در جامعه است. اگر دانش آموزان در مدرسه شادی و تحرک حقیقی داشته باشند، دیگر هرگز به سوی شادی های کاذب نخواهند رفت و با برنامه های دقیق و صحیح می توانیم بسترها و زمینه های لازم را، برای به دست آوردن سلامت جسمی و روحی و سلامت جامعه را به دست آوریم. مدرسه باید جایگاهی برای شادی و نشاط باشد و بر تحرک و پویایی دانش آموزان تکیه داشته باشد و بگذارد زیباترین خاطرات را در ذهن دانش آموزان نقش ببندد. از این رو لازم است برای سالم بودن، سالم زیستن و انرژی داشتن، آموزش های لازم، از زمان کودکی در جهت حفظ هیجانات و بیان احساسات ارائه شود. این آموزش های نشاط بخش، سلامت جامعه انسانی و نسل های آینده را تأمین خواهد کرد.

گزارش تجربه ها :

همیاران نماز:

سعی می کنم دانش آموزان در مدرسه از عبادت و انجام فرائض دینی لذت ببرند، و برای رسیدن به این هدف، از برنامه هایی که برای دانش آموزان جذابیت داشته باشد، استفاده می کنم. یکی از تجربه های تربیتی در زمینه آموزش نماز برای سنین پایین دوره ابتدایی؛ استفاده از طرح « همیاران نماز» است.

             نحوه ی اجرای طرح همیاران نماز به این صورت است که : کلاس را به شش گروه چهار نفره تقسیم می کنم. هر کدام از دانش آموزان در گروه های چهار نفره ، شماره ای از یک تا چهار دارند. قرار گذاشته می شود گروه یک، اذان و اقامه نماز را خوب یاد بگیرند. گروه دو، سوره حمد و توحید ، گروه سه، رکوع و سجده ها را یاد بگیرند . گروه چهار، تسبیحات اربعه ، گروه پنج ، تشهد و گروه شش سلام های نماز را به طور کامل یاد بگیرند و زیبا قرائت کنند . برای هر گروه، از دانش آموزانی که اذکار نماز را می دانند به عنوان همیار نماز استفاده می شود.

               در هفته دوم؛ دانش آمـوزان، هرگروه در کنار همیار خود به خواندن و قرائت قسمتی هستند که می بایست یاد می گرفتند. در این مـرحله هر گروه، قسمت مـربـوط به خـود را صحیح و زیبـا می خـواند و اشکالات احتمالی رفع می شود . در جلسه ی بعد قسمت هایی از نماز که باید توسط گروه ها یاد گرفته شود، عـوض شده و مشخص می گردد. در شش جلسه، بچّه ها اذکـار نمـاز را با علاقـه یاد می گیرند. در جلسه ی هفتم جشن شکر به مناسبت یادگیری کامل نماز با ادای دورکعت نماز با حضور امام جماعت مدرسه یا روحانی محل و اولیای دانش آموزان و در فضایی معنوی  برگزار می شود.

طرح همیار نماز فرصت مناسبی را برای دانش آموزان فراهم می آورد تا به شیوه گروهی و در فضایی کاملاً آزاد و با کمک همدیگر اذکار نماز را یاد بگیرند و مراسم جشن نماز با حضور اولیا مـوجب می شود تا دانش آموزان احساس متبوعی نسبت به نماز پیدا می کنند.    

نماز خانه مدرسه ما

نباید دانش آموزان را طوری تربیت کرد که آن ها منتظر دستور از ستاد  فرماندهی دفتر مدیریت باشند. منظور این که باید با ایجاد فعالیت ها و کارکردهایی، روح نشاط و تحرک آن را تقویت کرد و این با همکاری و اعتماد متقابل و تعاملات اجتماعی بین خود دانش آموزان با یکدیگر و بین دانش آموزان و مربیان و معلمان از سوی دیگر حاصل می شود.

در اداره کردن و مدیریت نماز خانه ی مدرسه از دانش آموزان به صورت گسترده و داوطلبانه استفاده می کنم. در اول سال با دانش آموزان جلسه ای تحت عنوان « نمـاز خـانه مدرسه ما » ترتیب می دهم. نظرات دانش آموزان را در مـورد فضا، امکانـات ، تجهیزات و نحـوه  اداراه ی نماز خانه جویا شده و نظرات آن را جمع بندی می کنم و کارهای اجرایی نماز خانه را به خود آن ها واگذار می کنم. دانش آموزان بر اساس علاقه و روحیه ی خود نسبت به آراسته نمـودن نماز خانه، از جمله تعـویض موکت ها و یا فرش ها ، نوشتن شعارهای خاص در مورد نماز و ارتباط با خدا، عطرآگین نمودن نمازخانه، و رسیدگی به امور بهداشتی و تمیزی آن فعالیت می کنند. در بعضی مواقع مشاهده می شود دانش آموزان حتـی برای زیبا و شاداب نمودن نمازخانه، والدین خود را نیز تشویق به تجهـیز  و تعمـیر نمـاز خانـه می کنند. دانش آموزان هستند که برگزاری نماز، انجام مراسم دعا، عزاداری، جشن و سرور را هدایت و مدیریت می کنند. آن خودشان به صورت دوره ای افرادی را برای اداره وهماهنگی امور  نماز خانه انتخاب می کنند. در این میان مدیر و  مربیان نقش راهنما و الگویی را ایفا می کنند. با این شیوه  فضای مدرسه و نماز خانه به فضایی معنوی تبدیل می شود. دانش آموزان از حضور در چنین فضایی که خودشان برای خودشان درست کرده بودند، لذت می برند. به درستی که اگر فضا و محیط غنی، شاداب و جذاب نباشد، و روابط انسانی حاکم نباشد، صحبت کردن از رشد و تعالی و ارتقای آموزش و پرورش ادعایی عبث و بیهوده است. 

« مسابقه کتاب خوانی من و بابام»

یکی از تجارب تربیتی در جهت نشاط بخشی فعالیت های تربیتی و شادی درونی،  استفاده از حضور فعال اولیای دانش آموزان است. در این راستا، نکات مهم تربیتی را در چند صفحه و به صورت ساده از منابع تهیه نموده و یا کتاب های ساده و در حد توان علمی دانش آموزان که حاوی نکات تربیتی و مهارت های زندگی باشد، تهیه می کنم، و به دانش آموزان می دهم تا در منزل آن را با همکاری و همیاری اولیای خود، به دقت مطالعه کنند. در روز مسابقه فرزندان به همراه اولیای خود در مسابقه کتاب خوانی تحت عنوان « من و بابام» یا « من و مامان» شرکت می کنند. دانش آموزان با همکاری اولیای خود به سوالات مسابقه پاسخ می دهند. با این کار علاوه بر رسیدن به اهـداف تربیتی،  برای دانش آموزان و اولیای آن ها لحظات شادی ایجاد می شود.

« نماز در کنار اولیا»

شادی و نشاط فقط خنده نیست، شادی فقط نمایندن حرکت بدنی در مقابله با یک مقوله نیست. شادی در بطن دویدن و خوشدلی نمی باشد و خوشحالی و خوش دقتی مقطعی نیست. شادی التذاذ درونی تؤام با آرامش و اطمینان خاطر است. اطمینان سیر و سلوک به مقام عالی رسیدن تا آخر حیات است. ( شرفی، 1371، ص 46)

تجربه ی تربیتی که در این زمینه دارم این است که، در هر سال تحصیلی حداقل سه بار نماز جماعت را به صورت عمومی و با شرکت اولیای دانش آموزان در کنار فرزندان خود برگزار می کنم. یک هفته قبل از مراسم، از اولیای دانش آموزان به صورت کتبی و با ذکر دلایل مثبت تربیتی برای اقامه نماز جماعت در مدرسه، دعوت به عمل می آورم، دانش آموزان همراه با اولیای خود وضو می گیرند و در نماز خانه و یا فضای باز مدرسه که قبلاً با همکاری دانش آموزان آب و جارو شده است  و در کنار والدین و معلمان خود به نماز می ایستند. صحنه های زیبایی از حضور با نشاط دانش آموزان و اولیای آن خَلق می شود. اولیا با دیدن فرزندش در کنار خود که نماز به ایستاده، احساس آرامش و امنیت خاطر می کند  و دانش آموزان که در کنار اولیا و معلمان خود نماز می خوانند،  بسیارشاداب و خوشحال هستند، و شیرینی این لحظات ناب را فراموش نمی کنند. در بعضی وقت ها که پدر بزرگ ها در کنار نوه هایشان نماز می خوانند ، زیبایی آن مضاعف می شود و دانش آموزان اقبال قلبی نسبت به نماز پیدا می کنند.

« گریز از نمازخانه»

بعضی وقت ها ما به دلیل بی توجهی و یا کم توجهی موجب گریز دانش آموزان از محدوده ی مسائل تربیتی و موجب آسیب در این زمینه می شویم. در اوایل سال تحصیلی، در مدرسه ای که ابلاغ مدیریت آن را بر عهده داشتم با دانش آموزان در فرصت های پیش آمده صحبت می کردم و از مسائل و مشکلات به ویژه فعالیت های تربیتی؛ سوالاتی می کردم. تا این که دانش آموزی در مورد عدم حضور خود در انجام مراسم عبادی و مذهبی در نمازخانه لب به سخن گشود. ایشان گفت: « من یکی دو بار شرکت کردم و دیگر شرکت نمی کنم. چون لباس هایم بوی بد می گرفت و  به محض رسیدن به خانه به زور مادر به حمام می رفتم. از طرفی پدرم با هزار و یک زحمت برای من کفشی خریده بود. من با آن کفش به مدرسه آمده بودم و آن را موقع نماز، در پشت در نمازخانه گذاشتم، زمانی که بیرون آمدم، کفشم را دیدم لگد خورده و کثیف و پاره شده است. من با چشمانی اشک بار به خانه رفتم» حرف های این دانش آموز راه گشایی برای ما شد. با اندک هزینه ای نسبت به شستوی فرش و موکت ها و نظافت نمازخانه و تعبیه جاکفشی اقدام نمودم تا نماز و نمازخانه موجب جذب دانش اموزان شود نه دفع آن ها.              

نماز در اردو

یکی از تجربه های تربیتی که دارم، در زمینه ی برگزاری اردوهای تربیتی و سیاحتی است. اردو قوی ترین و شادی بخش ترین ابزار آموزش غیر رسمی برای رشد دانش آموزان می باشد. معمولاً ما دانش آموزان را به جاهای مانند کارخانه ها و محل های باستانی می بریم. ( البته موارد مذکور لازم است). اما من در اردو به ویژه، اردوی تربیتی، سعی می کنم از طبیعت استفاده کرده و با الهام از آن ها نکات تربیتی را آموزش دهم، چرا که، طبیعت بزرگترین شاهکار خلقت و مهـم تـریـن معلّم انسان است. دانش آموزان در طبیعت دشت های پُرگل و کوه های بلند، چشمه های جوشان و .... را می بینند و از دیدن زیبایی ها لذت می برند. در هر بار از جلوه های طبیعت استفاده کرده و نکته تربیتی را آمـوزش می دهم. در یکی از این اردوها، وقتی دانش آموزان با دیدن چشمه با حـرص و ولـع خـاصّی از آب آن می خوردند و گرد غبار و خستگی راه را با آب چشمه می شستند، به آن یادآورم شدم که آلودگی جسم را با آب چشمه شستید، حال نوبت شست وشوی روحتان است. چگونه می توان غبار روح را نیز پاک کرد؟ و به چشمه اشاره کرده و گفتم: « چشمه ویژگی پاکیزگی دارد و چشمه پاکیزگی روح، نماز است». وسخن پیامبر صلی الله علیه و آله برای آن یادآور شدم که حضرت فرمود: « نمازهای پنجگانه همانند چشمه آب گرمی است جلوی درب خانه شماست، چنان که کسی هر روز خود را پنـج بـار در آن بشوید هیچ گونه چـرکـی باقـی نمانـد»، دانش آموزان دوباره با آب چشمه وضو گرفتند و در کنار هم و با صفا و صمیمیت زیرانداز های خود را پهن کرده و در فضای معنوی و در طبیعت نماز خواندند.

« بسیج آموزش نماز»  

یکی از تجارب موفقیت آمیزی که طی مدت مدیریتم به دست آوردم، طرح بسیج آموزش نماز نماز و تشویق دانش آموزان کلاس سوم ابتدایی به انجام فریضه روزه است. ابتدا دانش آموزانی را که کاملاً صحیح نماز می خوانند، شناسایی و به سِمَت سرگروه انتخاب می کنم. سپس به هر سرگروه، دو یا سه نفر دانش آموز می سپارم که در قرائت نماز با مشکل مواجه هستند و از آنان می خواهم به این عده، نماز یاد بدهند. بعدر از مدتی هر کس که نماز را به خوبی یاد می گیرد، در حضور کلیه ی دانش آموزان در مراسم صبحگاهی تشویق می کنم و جوایزی هم به آن ها هدیه می دهم. بدیهی است که این تشویق، هم آموزش دهنده و هم آموزش دیده را شامل می شود. این روش تأثیر خوبی دارد؛ به طوری که دانش آموزان کلاس اول و دوم هم از طرح استقبال می کنند.  هیچ وقت شادی و سرور دانش آموزان را در هنگام دریافت جوایز نماز را یاد نمی برم.

در مورد روزه هم در مدارس چندپایه که به صورت مختلط اداره می شود به این صورت بود که، با بررسی دفتر آمار، دانش آموزانی که قبل و یا ضمن ماه مبارک رمضان 9 سال آن ها تمام می شود، شناسایی می کنم و با بیان احادیث و روایات، اهمیت روزه داری در پیشگاه الهی را به آنان متذکر می گردم که به سن تکلیف رسیده اند و روزه بر آن ها واجب شده است. و در پایان رمضان هم طی جشنی، به آن ها عیدانه می دهم، و متذکر می شوم که عیدانه ی اصلی را خدا می دهد.

« فضای قرآنی»

در اوایل سال تحصیلی، برای پایه های سوم ، چهارم و پنجم کتاب عمِّ جزء( جز سی ام) تهیه می کنم. در ایام هفته صبح ها هر روز و  به نوبت دانش آموزان  مدت 20 دقیقه در نمازخانه یا سالن اجتماعات از طریق نوار و روش ترتیل خوانی، آموزش روان خوانی سوره ها را یاد می گیرند. دانش آموزان با گذشت سه تا چهار ماه و تمرین و تکرار، علاوه بر آموزش روخوانی، بسیاری از سوره های قرآنی را حفظ می کنند. سپس از آن ها مسابقه حفظ سوره های قرآن، صوت و لحن به عمل می آورم و لوح سپاس اهداء می کنم. بدین ترتیب، با ایجاد رقابت سالم و ایجاد محیط قرآنی، به طور غیر مستقیم به یکی از اهداف آموزش و پرورش دست می یابم.     

نتیجه گیری

مدرسه فقط تأمین کننده کمیت نیروی انسانی جامعه نیست،بلکه باید گفت ؛ مدارس تأمین کننده نیروی انسانی جامعه اند و شادی دانش آموزان به نوعی مطالبات مردم از محیط زندگی خود است. عواملی که می تواند این سرمایه ملی را برای رشد بهینه و کیفی آماده کند، مهارت های رفتاری است که در محیط آموخته می شود. در واقع نظام ها ی آموزشی، دانش آموزان را نه فقط برای امرار معاش، بلکه برای یک زندگی خلاق آماده سازند، تا جوابگوی نیازها، امیدها و علایق فرد باشد. انجام فعالیت تربیتی قبل از آن که یک رنج باشد، می تواند به یک فعالیت بانشاط تبدیل گردد. لذا آشنایی مربیان و معلمان با روش های غیر مستقیم تربیتی و به کارگیری آن، تأثیرات مثبت و عمیق و پردوامی در دانش اموزان خواهد داشت؛ و اگر چاشنی  عوامل شادی بخش به آن افزوده گردد، تأثیر آن دو چندان می شود.   

 پیشنهاد ها:

1 ـ بهره گیری از برخی از اولیاء در برنامه ریزی های آموزشی و تربیتی و ایجاد بستر مناسب برای ارائه نظرات، تجربیات و همکاری های والدین دانش آموزان.

2 ـ دانش آموزان جهت شرکت در جلسات و مکانی های مذهبی باید تشویق شوند و توسط اولیا و مربیان همراهی شوند، به ویژه از سلاح قدرتمند نماز در جهت امنیت و آرامش روحی دانش آموزان بهره گیری شود.

3 ـ همان گونه که خانواده ها به درس کودکان خود توجه دارند، باید توجه خاصی به فعالیت های تربیتی آن ها داشته باشند، و علاوه بر نقش ولی بودن، نقش دوست، همیار و همبازی را نیز داشته باشند.

4 ـ به فعالیت های گروهی توجه بیشتری گردد. زیرا آنچه باعث و عامل شادابی در فعالیت های جمعی می شود، جمع کردن تفکرات، پی بردن به توانایی خود، افزایش عزت نفس ، یک دلی و هماهنگی و پیدا کردن راه ترقی است.

منابع و مآخذ

اعرافی، علیرضا.( 1386). اهداف تربیت از دیدگاه اسلام. تهران: انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی ( سمت).

اعرافی، علیرضا.(1379). تربیت اسلامی( همایش تربیت در سیره و کلام حضرت علی (ع). نشر تربیت اسلامی.

شرفی، محمد رضا. ( 1371). دنیای نوجوان، تهران: انتشارات تربیت. 

رهبر، محمد تقی و رحیمیان، محمد حسن. ( 1385). اخلاق و تربیت اسلامی، تهران: انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها ( سمت).

مطهری، مرتضی.( 1374). انسان در قرآن. تهران: انتشارات صدرا.چاپ دهم.

                                                                                 

                                                                                          

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                

                                                                                                                                                                                                                                                                               

تجارب تربیتی

 چكيده

  دراين تجربه ي تربيتي سعي شده است از روشهاي تربيتي استفاده شود و مراحل تربيتي به صورتي كه تاثير مثبتي بر رفتار فرد مورد نظر بگذارد انجام شود تا نتيجه ي لازم بدست ايد .

چرا كه معلمان و مربيان در نظام اموزش وپرورش نقش تاثير گذاري روي شخصيت دانش اموزان در اينده دارند .

فردا از ان ما نيست .فردا متعلق به ايندگان است اما مي توان در اين فردا و اينده نقش داشت فردا همين امروزيست كه ديروز منتظر امدنش بوديم پس تا امروز و حال را در اختيار داريم فعال و موثر در فردا مشاركت جوييم و اينده را با تدبير و تعقل رقم زنيم .

  طرق مشاركت در فردا و اينده گوناگون و متنوع است و تعليم وتربيت بهترين و عميق ترين راه هاي ايفاي نقش و رسالت است و در اين ميان معلمان و مربيان واجد برترين شرايط و دارا ي بيشترين نقش و اثر مي باشند .

 

كليد وازه ها :ايفاي نقش –مشاركت –تربيت –هدايت –يادگيري 

 

مقدمه

   دستگاه اموزش و پرورش در هر كشوري جزو دستگاههاي توسعه افرين و تسهيل كننده ي مسير تحول مي باشددر واقع بنيادي ترين مجموعه در بين عناصر يك نظام را دستگاه تعليم وتربيتي ان تشكيل مي دهد. در بين عناصر و مولفه هاي تاثير گذار اموزشي وپرورشي در نظام هاي مختلف .

معلمان و مربيان .برجسته ترين و ذي نفوذ ترين عناصر مي باشند و اين خصيصه نيز به تعاملات و كار كرد هاي پيدا وپنهان منابع انساني دستگاه هاي تعليم و تربيتي وابسته است .

   سوال اين است كه معلمان از چه قدرت و نقش هايي در تربيت و شكل دهي شخصيت دانش اموزان مدد مي جويند ؟

    براي معلمان و مربيان قدرت هاي چهار گانه را عنوان داشته اند هر يك از اين قدرت ها به تنهايي و يا تركيبي از انها حالات و درجات متفاوتي از تربيت را رقم مي زند .اين قدرت ها عبارتند از :الف- علمي –تخصصي   ب- شخصيتي     ج- حقوقي     د- اجتماعي

    چنانچه معلمان از قدرت هاي چهار گانه بهره ي كافي داشته باشند و موقعيت هاي يادگيري و الگو پذيري را به گونه ي شايسته تدارك نمايند اين اميد مي رود كه با توجه و عنايت دانش اموزان بستر لازم فراهم ايد

 

گزارش تجربه :

  شهريور ماه بود كه ابلاغ خودم را گرفتم دلهره ي عجيبي داشتم معاونت يك هنرستان كار ودانش به من داده شده بود .نقل وحديث هايي درباره ي ان مدرسه مي شد كه حكايت از ان داشت كه جو نامناسبي برانجا حاكم است وبيشتر افراد بر اين باور بودند كه فقط دانش اموزاني به اين مدرسه وارد مي شوند كه از هيچ كدام از رشته هاي ديگر امتياز لازم را بدست نياورده باشند .و اصو لا از روي علاقه انتخاب نكرده اند و به قول معروف از اينجا رانده واز انجا مانده اند .

   رو به رو شدن با چنين دانش اموزاني به نظر كار سختي مي امد .ولي من با توكل به خدا به سمت مدرسه روانه شدم و تصميم گرفتم كه اين باور غلط را تغيير دهم و از انان دانش اموزاني موفق بسازم .

  چند روز به اغاز سال تحصيلي مانده بود براي دادن ابلاغ خودم و اشنايي نزديكتر با محيط مدرسه به مدرسه رفتم .وقتي با مدير مدرسه روبه رو شدم احساس ارامش عجيبي كردم او فردي ارام متين وخوش برخورد بود واين قوت قلب بيشتري به من ميداد و مرا در تصميم خودم محكم تر مي كرد .

  روز اول مهر صبح خيلي زود به مدرسه رفتم و اتاق دبيران و كلاس ها را براي ورود همكارا ن و دانش اموزان اماده كردم . از پشت پنجره ي اتاق هر كدام از دانش اموزان را كه وارد مدرسه مي شد زير نظر مي گرفتم .زنگ را به صدا در اوردم و به هنگام اجراي مراسم باز گشايي مدرسه بعد از خوشامد گويي مدير .خودم را به دانش اموزان معرفي كردم و تصميم خودم  مبني بر تغيير ديد گاه مردم نسبت به اين مدرسه را برايشان گفتم ودر يك گفتگوي صميمانه از انها خواستم كه مرا در رسيدن به اين هدف ياري رسانند .

  در روز هاي بعد سعي كردم كه بيشتر با بچه ها اشنا شوم در فرصت هاي مناسب در جمع انها شركت مي كردم وبا انها حرف مي زدم ودرد دلها و صحبت هاي انها را از نزديك مي شنيدم . كم كم با انها رابطه ي گرم تري پيدا كردم . از طرف ديگر با همكاران نيز در وقت ها ي مناسب در مورد دانش اموزان صحبت مي كردم و نظر انها را در مورد تك تك دانش اموزان سوال مي كردم .

   اغلب در گروه هايي كه بچه ها درست مي كردند حضور يك نفر بسيار فعال به نظر مي رسيد او بچه ها را دور خودش  جمع مي كرد و با شور وحرارت خاصي با انها حرف مي زد .

  "ليلا " دختري فعال و پرجنب وجوش بود ولي از نظر درسي بسيار ضعيف بود .شلوغي ها و بي انضباطي هاي او زبان زدهمكاران بود .از اين رو تصميم گرفتم از توانائيها ي او به شكل مثبت ودر جهت اصلاح رفتار و پيشرفت امور فردي و اجتماعي و فعاليت هاي يادكيري او استفاده كنم مخصوصا كه بچه هااو را  دوست داشتندو اين علافه او را مسرور مي كرد .

  يكي از روز ها او را به دفترم خواندم و از او خواستم كه مسئوليت نماينده شدن كلاس را قبول كند جون اگر سمت وسوي مثبتي در ارتباط با فعاليت ها پيدا مي كرد مي توانست كلاس را هم به ان سمت سوق دهد . ليلا خنديد و گفت : خانم بچه ها همه مرا به عنوان شلوغ ترين دانش اموز مدرسه مي شناسند سال گذشته هم چندين بار مادرم را به مدرسه دعوت كردند ولي حال .....

   شايستگي رهبري او بسيار بالا  بود.اما همدل شدن باا و وبروز دادن اين احساس براي هر دوي ما سخت و سنگين بود .بالاخره بعد از مدتي گفتگو مسئو ليت را پذيرفت .

  ليلا در ابتدا در رسيدگي به امور كلاس چندان جديت نشان نمي داد اما در پي جلساتي كه با هم داشتيم و ارتباط دوستانه اي كه بين ما برقرار شده بود كم كم موقعيت او به عنوان نماينده يكلاس تثبيت شد و رفتار مناسب تري از خود نشان مي داد و بسياري از كارهاي محوله را در اسرع وقت انجام مي داد البته گاهي هم خودش بي انضباطي هاي كلاس را تشديد مي كرد .

  به مرو رو طي تماس هايي كه با مادرش پيدا كردم با زندگي خصوصي او اشنا شدم مشكلات اقتصادي كه در نتيجه ي بيماري پدرش بوجود امده بود و وجود چند بچه ي كوچك تر از ليلا كه همگي در سنين مدرسه بودند و مادر بيماري كه باعث مي شد بيشتر وقت ليلا در خانه صرف نگهداري از بچه ها وكارهاي خانه شود فرصت كافي را براي يادگيري دروس از ليلا مي گرفت و فشارهاي ناشي از اوضاع نابسامان خانواده او را وادار مي كرد كه اين فشارها ي رواني را در جمع دوستان از طريق شلوغي ها و بذله گويي ها خالي كند.هر چند اين كارها از ديد بزرگ ترها مثبت باشد با منفي براي او تفاوتي نمي كرد .

 با مشاور مدرسه صحبت كردم و وضعيت ليلا را براي او توضيح دادم و از او خواستم تا جند جلسه

مشاوره اي با داشته باشد .در فرصت ها ي مختلف سعي مي كردم كه او راتشويق به صبر وبردباري با توكل بر خدا كنم ودر ميان حرف هاي خودمان از زندگاني ائمه ي اطهار و سختي هايي كه در زندگاني كشيده بودند براي اومثال مي اوردم و راز موفقيت بزرگان و دانشمندان راكه  از طريق صبر وتوكل صورت گرفته بود برا ي او باز گو مي كردم .

  رفتار او تا حد زيادي بهتر شده بود اين تغيير را از رضايت همكاران مي توانستم بفهم همچنين تغيير رفتار او باعث شده بود كه بچه هاي ديگر هم در تغيير رفتار خود به سوي رفتار خوب با او هم جهت بشوندواين تغييرات كاملا محسوس بود .هميشه رفتار ليلا را زير نظر داشتم تااينكه يك روز متوجه غيبت ليلاشدم به خانه ي انها زنگ زدم مادر ليلا گفت كه ليلا مريض است . غيبت هاي او ادامه داشت و هر بار كه با مادر او تماس مي گرفتم بيماري او را  اظهار مي كردند . از طريق پي گيري هايي كه از دوستان او كردم متوجه شدم كه ليلا تصميم به ترك تحصيل دارد و بيماري بهانه اي بيش نيست .

  هديه اي تهيه كردم به ديدن ليلا رفتم و ماجرا را جويا شدم مادر ليلا با ناراحتي گفت :ليلا به خاطر فقر مالي تصميم به اين كار گرفته است و به حرف ما هم گوش مي نمي دهد .

  پيش او رفتم و طي صحبت هاي زيادي نقش تحصيل را در راهيابي به ايندهاي روشن تر برايش تشريح كردم و تجربيات و خاطرات خودم را دراين زمينه براييش بازگو كردم .

  خانواده ي ليلا به خصوص مادرش كه مهم ترين نقش را در زندگي ليلا داشت با ادامه ي تحصيل او موافق بود ولي وضعيت اقتصادي نا بسامان باعث شده بود كه در مقابل تصميم ليلا واكنش قوي از خود نشان ندهد .پس از ساعت ها بحث و گفتگو و نشان دادن راههاي مناسب براي رو برو شدن با اين مشكل . او را راضي كردم كه به مدرسه باز گردد دوستان او هم به گرمي از اواستقبال كردند .

  به مرو ليلا مجاب شده بود كه نياز مبرم به تقويت روحيه .خود باوري .عزت نفس . اهداف متعالي و در اين راستا نياز به ادامه ي تحصيل دارد.

 از طريق انجمن اوليا ي مدرسه كار مناسبي براي پدر ليلا پيدا شد و توسط افرادخير ديگر بيماري مادر ليلا معالجه شد .ليلا هم روز به روز در درس ها موفقيت هاي زيادي به دست مي اورد . از طريق معلم ورزش پي به استعداد عجيب او در زمينه ورزشي برديم .و به يك باشگاه ورزشي معرفي كرديم .در فرصت ها ي مناسب در مدرسه نيز به تمرينات ورزشي مي پرداخت. تا اينكه يك روز اگهي استخدام مربيگري واليبال را در يكي از روز نامه ها ديدم و از انجا كه از استعداد خاص او در اين زمينه اگاهي داشتم به او پيشنهادكردم كه نام نويس كند .تا اينكه روز امتحان فرا رسيد.

  همه منتظر نتيجه ي امتحان بوديم .بعد از جند روز گوشي تلفن زنگ زد ليلا بود با خوشحالي گفت : خانم من قبول شدم ! خوشحالي صدايش به حدي بود كه براي من  برق چشمانش را تداعي مي كرد هردو از خوشحالي متاثر شديم .او مشغول گذراندن دوره ي استخدامي مربيگري شد او ان سال را همزمان با درس خواندن به مربيگري واليبال هم مشغول شد .

  سال بعد هم در كنكور فوق ديپلم كار ودانش شركت كردوجزو قبولين اين ازمون شد و هم اكنون به عنوان مربي انجام وظيفه مي نمايد

  توكل به قدرت لايزال الهي با تلاش و مشاركت پي گير و عملكردي دست اندر كاران پروسه ي تعليم وتربيت او را در مسير مستقيم و سازنده قرار داد .........

  و من با كوله باري از تجربيات شيرين به حلاوت اينده اي زيبا .به لذت اموختن و اموزش ان طور كه بر عمق جان نفوذ كرده وبه بار نشيند پر پرواز ديگري به دست اوردم .

منابع

1-سيف - علي اكبر -1387 روان شناسي پرورشي نوين

2-كديور –پروين -1386 روان شناسي يادكيري –

3-هر گنهان بي ار و ميتو اج .السون 1383 –مقدمه اي بر نظريه هاي يادگيري

4- گيلك – عبدالامير –نقش تربتي معلم در پرورش نسل هاي اينده

                   مهين قمري اسكويي

دبير حرفه وفن –ليسانس حرفه وفن

استان اذربايجان شرقي –تبريز –ناحيه

راهنمايي تحصيلي دخترانه ي خي         

چكيده

  دراين تجربه ي تربيتي سعي شده است از روشهاي تربيتي استفاده شود و مراحل تربيتي به صورتي كه تاثير مثبتي بر رفتار فرد مورد نظر بگذارد انجام شود تا نتيجه ي لازم بدست ايد .

چرا كه معلمان و مربيان در نظام اموزش وپرورش نقش تاثير گذاري روي شخصيت دانش اموزان در اينده دارند .

فردا از ان ما نيست .فردا متعلق به ايندگان است اما مي توان در اين فردا و اينده نقش داشت فردا همين امروزيست كه ديروز منتظر امدنش بوديم پس تا امروز و حال را در اختيار داريم فعال و موثر در فردا مشاركت جوييم و اينده را با تدبير و تعقل رقم زنيم .

  طرق مشاركت در فردا و اينده گوناگون و متنوع است و تعليم وتربيت بهترين و عميق ترين راه هاي ايفاي نقش و رسالت است و در اين ميان معلمان و مربيان واجد برترين شرايط و دارا ي بيشترين نقش و اثر مي باشند .

 

كليد وازه ها :ايفاي نقش –مشاركت –تربيت –هدايت –يادگيري 

 

مقدمه

   دستگاه اموزش و پرورش در هر كشوري جزو دستگاههاي توسعه افرين و تسهيل كننده ي مسير تحول مي باشددر واقع بنيادي ترين مجموعه در بين عناصر يك نظام را دستگاه تعليم وتربيتي ان تشكيل مي دهد. در بين عناصر و مولفه هاي تاثير گذار اموزشي وپرورشي در نظام هاي مختلف .

معلمان و مربيان .برجسته ترين و ذي نفوذ ترين عناصر مي باشند و اين خصيصه نيز به تعاملات و كار كرد هاي پيدا وپنهان منابع انساني دستگاه هاي تعليم و تربيتي وابسته است .

   سوال اين است كه معلمان از چه قدرت و نقش هايي در تربيت و شكل دهي شخصيت دانش اموزان مدد مي جويند ؟

    براي معلمان و مربيان قدرت هاي چهار گانه را عنوان داشته اند هر يك از اين قدرت ها به تنهايي و يا تركيبي از انها حالات و درجات متفاوتي از تربيت را رقم مي زند .اين قدرت ها عبارتند از :الف- علمي –تخصصي   ب- شخصيتي     ج- حقوقي     د- اجتماعي

    چنانچه معلمان از قدرت هاي چهار گانه بهره ي كافي داشته باشند و موقعيت هاي يادگيري و الگو پذيري را به گونه ي شايسته تدارك نمايند اين اميد مي رود كه با توجه و عنايت دانش اموزان بستر لازم فراهم ايد

 

گزارش تجربه :

  شهريور ماه بود كه ابلاغ خودم را گرفتم دلهره ي عجيبي داشتم معاونت يك هنرستان كار ودانش به من داده شده بود .نقل وحديث هايي درباره ي ان مدرسه مي شد كه حكايت از ان داشت كه جو نامناسبي برانجا حاكم است وبيشتر افراد بر اين باور بودند كه فقط دانش اموزاني به اين مدرسه وارد مي شوند كه از هيچ كدام از رشته هاي ديگر امتياز لازم را بدست نياورده باشند .و اصو لا از روي علاقه انتخاب نكرده اند و به قول معروف از اينجا رانده واز انجا مانده اند .

   رو به رو شدن با چنين دانش اموزاني به نظر كار سختي مي امد .ولي من با توكل به خدا به سمت مدرسه روانه شدم و تصميم گرفتم كه اين باور غلط را تغيير دهم و از انان دانش اموزاني موفق بسازم .

  چند روز به اغاز سال تحصيلي مانده بود براي دادن ابلاغ خودم و اشنايي نزديكتر با محيط مدرسه به مدرسه رفتم .وقتي با مدير مدرسه روبه رو شدم احساس ارامش عجيبي كردم او فردي ارام متين وخوش برخورد بود واين قوت قلب بيشتري به من ميداد و مرا در تصميم خودم محكم تر مي كرد .

  روز اول مهر صبح خيلي زود به مدرسه رفتم و اتاق دبيران و كلاس ها را براي ورود همكارا ن و دانش اموزان اماده كردم . از پشت پنجره ي اتاق هر كدام از دانش اموزان را كه وارد مدرسه مي شد زير نظر مي گرفتم .زنگ را به صدا در اوردم و به هنگام اجراي مراسم باز گشايي مدرسه بعد از خوشامد گويي مدير .خودم را به دانش اموزان معرفي كردم و تصميم خودم  مبني بر تغيير ديد گاه مردم نسبت به اين مدرسه را برايشان گفتم ودر يك گفتگوي صميمانه از انها خواستم كه مرا در رسيدن به اين هدف ياري رسانند .

  در روز هاي بعد سعي كردم كه بيشتر با بچه ها اشنا شوم در فرصت هاي مناسب در جمع انها شركت مي كردم وبا انها حرف مي زدم ودرد دلها و صحبت هاي انها را از نزديك مي شنيدم . كم كم با انها رابطه ي گرم تري پيدا كردم . از طرف ديگر با همكاران نيز در وقت ها ي مناسب در مورد دانش اموزان صحبت مي كردم و نظر انها را در مورد تك تك دانش اموزان سوال مي كردم .

   اغلب در گروه هايي كه بچه ها درست مي كردند حضور يك نفر بسيار فعال به نظر مي رسيد او بچه ها را دور خودش  جمع مي كرد و با شور وحرارت خاصي با انها حرف مي زد .

  "ليلا " دختري فعال و پرجنب وجوش بود ولي از نظر درسي بسيار ضعيف بود .شلوغي ها و بي انضباطي هاي او زبان زدهمكاران بود .از اين رو تصميم گرفتم از توانائيها ي او به شكل مثبت ودر جهت اصلاح رفتار و پيشرفت امور فردي و اجتماعي و فعاليت هاي يادكيري او استفاده كنم مخصوصا كه بچه هااو را  دوست داشتندو اين علافه او را مسرور مي كرد .

  يكي از روز ها او را به دفترم خواندم و از او خواستم كه مسئوليت نماينده شدن كلاس را قبول كند جون اگر سمت وسوي مثبتي در ارتباط با فعاليت ها پيدا مي كرد مي توانست كلاس را هم به ان سمت سوق دهد . ليلا خنديد و گفت : خانم بچه ها همه مرا به عنوان شلوغ ترين دانش اموز مدرسه مي شناسند سال گذشته هم چندين بار مادرم را به مدرسه دعوت كردند ولي حال .....

   شايستگي رهبري او بسيار بالا  بود.اما همدل شدن باا و وبروز دادن اين احساس براي هر دوي ما سخت و سنگين بود .بالاخره بعد از مدتي گفتگو مسئو ليت را پذيرفت .

  ليلا در ابتدا در رسيدگي به امور كلاس چندان جديت نشان نمي داد اما در پي جلساتي كه با هم داشتيم و ارتباط دوستانه اي كه بين ما برقرار شده بود كم كم موقعيت او به عنوان نماينده يكلاس تثبيت شد و رفتار مناسب تري از خود نشان مي داد و بسياري از كارهاي محوله را در اسرع وقت انجام مي داد البته گاهي هم خودش بي انضباطي هاي كلاس را تشديد مي كرد .

  به مرو رو طي تماس هايي كه با مادرش پيدا كردم با زندگي خصوصي او اشنا شدم مشكلات اقتصادي كه در نتيجه ي بيماري پدرش بوجود امده بود و وجود چند بچه ي كوچك تر از ليلا كه همگي در سنين مدرسه بودند و مادر بيماري كه باعث مي شد بيشتر وقت ليلا در خانه صرف نگهداري از بچه ها وكارهاي خانه شود فرصت كافي را براي يادگيري دروس از ليلا مي گرفت و فشارهاي ناشي از اوضاع نابسامان خانواده او را وادار مي كرد كه اين فشارها ي رواني را در جمع دوستان از طريق شلوغي ها و بذله گويي ها خالي كند.هر چند اين كارها از ديد بزرگ ترها مثبت باشد با منفي براي او تفاوتي نمي كرد .

 با مشاور مدرسه صحبت كردم و وضعيت ليلا را براي او توضيح دادم و از او خواستم تا جند جلسه

مشاوره اي با داشته باشد .در فرصت ها ي مختلف سعي مي كردم كه او راتشويق به صبر وبردباري با توكل بر خدا كنم ودر ميان حرف هاي خودمان از زندگاني ائمه ي اطهار و سختي هايي كه در زندگاني كشيده بودند براي اومثال مي اوردم و راز موفقيت بزرگان و دانشمندان راكه  از طريق صبر وتوكل صورت گرفته بود برا ي او باز گو مي كردم .

  رفتار او تا حد زيادي بهتر شده بود اين تغيير را از رضايت همكاران مي توانستم بفهم همچنين تغيير رفتار او باعث شده بود كه بچه هاي ديگر هم در تغيير رفتار خود به سوي رفتار خوب با او هم جهت بشوندواين تغييرات كاملا محسوس بود .هميشه رفتار ليلا را زير نظر داشتم تااينكه يك روز متوجه غيبت ليلاشدم به خانه ي انها زنگ زدم مادر ليلا گفت كه ليلا مريض است . غيبت هاي او ادامه داشت و هر بار كه با مادر او تماس مي گرفتم بيماري او را  اظهار مي كردند . از طريق پي گيري هايي كه از دوستان او كردم متوجه شدم كه ليلا تصميم به ترك تحصيل دارد و بيماري بهانه اي بيش نيست .

  هديه اي تهيه كردم به ديدن ليلا رفتم و ماجرا را جويا شدم مادر ليلا با ناراحتي گفت :ليلا به خاطر فقر مالي تصميم به اين كار گرفته است و به حرف ما هم گوش مي نمي دهد .

  پيش او رفتم و طي صحبت هاي زيادي نقش تحصيل را در راهيابي به ايندهاي روشن تر برايش تشريح كردم و تجربيات و خاطرات خودم را دراين زمينه براييش بازگو كردم .

  خانواده ي ليلا به خصوص مادرش كه مهم ترين نقش را در زندگي ليلا داشت با ادامه ي تحصيل او موافق بود ولي وضعيت اقتصادي نا بسامان باعث شده بود كه در مقابل تصميم ليلا واكنش قوي از خود نشان ندهد .پس از ساعت ها بحث و گفتگو و نشان دادن راههاي مناسب براي رو برو شدن با اين مشكل . او را راضي كردم كه به مدرسه باز گردد دوستان او هم به گرمي از اواستقبال كردند .

  به مرو ليلا مجاب شده بود كه نياز مبرم به تقويت روحيه .خود باوري .عزت نفس . اهداف متعالي و در اين راستا نياز به ادامه ي تحصيل دارد.

 از طريق انجمن اوليا ي مدرسه كار مناسبي براي پدر ليلا پيدا شد و توسط افرادخير ديگر بيماري مادر ليلا معالجه شد .ليلا هم روز به روز در درس ها موفقيت هاي زيادي به دست مي اورد . از طريق معلم ورزش پي به استعداد عجيب او در زمينه ورزشي برديم .و به يك باشگاه ورزشي معرفي كرديم .در فرصت ها ي مناسب در مدرسه نيز به تمرينات ورزشي مي پرداخت. تا اينكه يك روز اگهي استخدام مربيگري واليبال را در يكي از روز نامه ها ديدم و از انجا كه از استعداد خاص او در اين زمينه اگاهي داشتم به او پيشنهادكردم كه نام نويس كند .تا اينكه روز امتحان فرا رسيد.

  همه منتظر نتيجه ي امتحان بوديم .بعد از جند روز گوشي تلفن زنگ زد ليلا بود با خوشحالي گفت : خانم من قبول شدم ! خوشحالي صدايش به حدي بود كه براي من  برق چشمانش را تداعي مي كرد هردو از خوشحالي متاثر شديم .او مشغول گذراندن دوره ي استخدامي مربيگري شد او ان سال را همزمان با درس خواندن به مربيگري واليبال هم مشغول شد .

  سال بعد هم در كنكور فوق ديپلم كار ودانش شركت كردوجزو قبولين اين ازمون شد و هم اكنون به عنوان مربي انجام وظيفه مي نمايد

  توكل به قدرت لايزال الهي با تلاش و مشاركت پي گير و عملكردي دست اندر كاران پروسه ي تعليم وتربيت او را در مسير مستقيم و سازنده قرار داد .........

  و من با كوله باري از تجربيات شيرين به حلاوت اينده اي زيبا .به لذت اموختن و اموزش ان طور كه بر عمق جان نفوذ كرده وبه بار نشيند پر پرواز ديگري به دست اوردم

منابع

1-سيف - علي اكبر -1387 روان شناسي پرورشي نوين

2-كديور –پروين -1386 روان شناسي يادكيري –

3-هر گنهان بي ار و ميتو اج .السون 1383 –مقدمه اي بر نظريه هاي يادگيري

4- گيلك – عبدالامير –نقش تربتي معلم در پرورش نسل هاي اينده

 

                    مهين قمري اسكويي

 

دبير حرفه وفن –ليسانس حرفه وفن

 

تجازب

ضرورت تغییر و تحول ساختاری و اجرایی در امور تربیتی

        تاریخچه تغییر و تحول در تشکیلات و برنامه های امور تربیتی

علاقمندان به مباحث تربیتی به خوبی به یاد دارند که پس از شکل گیری انقلاب اسلامی کشورمان، یکی از مجموعه های نوپایی که با چهره مناسب با اوضاع و احوال این انقلاب از آموزش و پرورش متولد شده، نهاد و تشکیلات امور تربیتی است. این مجموعه که از بدو تشکیل و تأسیس، در پاسداری از سلامت انقلاب اسلامی و نشر و توسعه فرهنگ انسان ساز آن، مصدر خدمات شایان و ارزنده ای بوده است، هر از چند گاهی تحت تغییر و تحول ساختاری و اجرایی قرار گرفته که در اینجا به بخشی از آنها اشاره می شود:

-       از میان تشکیل این مجموعه تا سال 1363، آموزش و پرورش دارای دو اداره کل یعنی، اداره کل تربیت بدنی و اداره کل تربیتی بوده است.

v    از سال 1363 به بعد معاونت پرورشی وزارت مذکور به تصویب رسیده، دفاتری به نام مدیریت آموزش و تحقیق، مدیریت فرهنگی و هنری، اداره امور عمومی و اداره کل تربیت بدنی در آن فعالیت خود را شروع کردند.

v    از سال 1364 تا 1367، اقدامات فراوانی برای تبیین و تثبیت جایگاه فعالیتهای پرورشی در مجموعه آموزش و پرورش صورت گرفت که از جمله آنها، تربیت نیرو و منابع انسانی جهت تشکیلات ستادی و ادارات کل و ایجاد روابط با مراکز علمی و دانشگاهی و تاسیس دانشکده امور تربیتی و . . .

v    در سال 1367 نیز اداره کل تغذیه و بهداشت و مشاوره ایجاد شده و اداره کل عمومی از ساختار آن حذف و مدیریت اردوها به اداره کل اردوها تغییر نام داد.

از سال 1367 به بعد نیز تغییر و تحولات زیادی در ابعاد کمی و کیفی برنامه ها و فعالیتهای پرورش صورت گرفته است که برخی از آنها عبارتند از:

1-طرح گرایشی کردن مربیان، طرح تعمیم، تربیتمشاور تربیتی و مشاور تحصیلی تربیتی.

2- طرحهای کرامت، فرزانگان، پیشتازان و . . . . . .

3- اختصاص ساعات آموزشی برای فعالیتهای پرورشی در دوره های راهنمایی و متوسطه.

4- طرح آموزش مدرسین سیاسی برای اداره نشستها و جلسات تربیت سیاسی مدارس.

5- طرح انتخاب نماینده و ارشد کلاس

6- طرح شورای دانش آموزی مدارس و دهها طرح و برنامه تربیتی دیگر.

7- طرح معاون پرورشی شدن مربیان تربیتی در دو نوبت زمانی جدا

8- و طرح علمی و .

ضرورت تغییر و تحول ساختار و روشهای امور تربیتی

میدانیم که با وقوع هر گونه تغییر ساختار در هر سطح از سازمان باید اصلاحاتی اساسی در زمینه های جذب، آموزش و نگهداری امور کارکنان و منابع انسانی بوجود آید که این امر نیز به گذشت زمان، در دسترس بودن کارشناسان مجرب و همکاری و مساعدت مدیران ستادی، اجرایی و پشتیبانی، حمایتهای مادی و مالی مسئولان سطوح مختلف سازمانی و به فراهم بودن دهها شرایط و عوامل مساعد دیگر بستگی دارد.

با این اوصاف، علیرغم اینکه مساعد بودن ساختار و روشهای اجرایی امور پرورشی با مقتضیات و شرایط زمان امری ضروری و اساسی است ولی باید دقت کرد که این اهمیت و ضرورت نباید به صورت احساسی، مقطعی، زود گذر و عجولانه برنامه ریزی گردد که در این صورت شاهد دهها مسئله رنگ و با رنگ در نظام تربیتی و اجزاء مختلف آن خواهیم بود. مسائل و مشکلاتی که به صورت مختلف به کیفیت زندگی فردی و کاری کارکنان امور تربیتی و اهداف گروهی، مدیریت و سازمانی آثار سوء خواهد گذاشت.

اعتقاد راسخ نگارنده مقله به عنوان یک مربی و کارشناس تربیتی با سابقه و کارشناس ارشد آموزشی در این زمینه بر این اصول استوار است ک

الف) اگر برای مطالعه و شناسایی مسائل و تنگناهای امور تربیتی و اصلاح و مرتفع نمودن این مشکلات اقدام اساسی و فوری انجام نگیرد. در آینده ای نه چندان دور پیکره آموزش و پرورش از بعد تربیتی (پرورشب) صدماتی را پذیرا خواهد بود که جبران آن به این زودی ها امکان پذیر نخواهد بود.

ب) برنامه ریزان امور تربیتی باید عنایت کنند در جریان این مطالعه و شناسایی، «به هیچ وجه من الوجوه»، طرح و برنامه ای را به تصویب نرسانند مگر اینکه آن برنامه بر اساس تحقیقات علمی جامع و کامل، به عنوان یک نیاز و ضرورت مورد شناسایی قرار گرفته باشند.

ج) برای اینکه بدانیم چه بخشهایی از تلاشها و اقدامات امور تربیتی مؤثر بوده و چه قسمتهایی از آن غیر کارآمد می باشد باز قبل از هر اقدامی (تغییر و تحول مقطعی و زود گذر) باید دست به سوی محققین و پژوهشگرانی دراز کرد که در طول مدت فعالیت امور تربیتی (27 سال گذشته) با مسائل و تنگناهای آن دست و پنجه نرم کرده و علیرغم دهها مشکل ساختاری و اجرایی با عشق و علاقه در مجموعه ان فعالیت می کنند.

واقعیت چنین است که تا کنون برنامه ریزیهای امور تربیتی به شدت تحت تأثیر جریانات و تحولات سیاسی و اجتماعی بوده و جای تاسف اینجاست که این برنامه ریزیها در اکثر مواقع آثار یکسویه داشته است، یعنی برای اینکه برنامه ریزیها و طرحهای امور تربیتی بتواند امور فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، . . . . جامعه را

تحت و جهت خود قرار دهد، همواره این تحولات سیاسی، اجتماعی و امور اجرایی زود گذر بوده اند که هر از چند گاهی نظام تربیتی ما را به این سو آن سو سوق داده است!

براین اساس درصد قابل توجهی از طرح و برنامه های پرورشی انفعالی، مقطعی بوده و در نتیجه آثار سازنده موثری برای ایجاد و تقویت نگرش مثبت و گرایش عملی در غالب دانش اموزان دوره های مختلف تحصیلی نسبت به فعالیتهای پرورشی در مدارس نداشته و اگر هم علاقه و نشانه هایی از آثار مفید بر تعداد و یا گروهی از دانش آموزان کم است و ثانیاً پایداری و ثبات این اثار در نگرش و رفتار دانش آموزان محدود، زود گذر می باشد. برای روشن تر شدن این موضوع به صورت مختصر به اهداف تاسیس امور تربیتی و رسالت مربیان پرورشی در مدارس اشاره می شود:

چنانچه قبلاً اشاره شد مسئولیت فراهم سازی زمینه های رشد و شکوفایی استعداد های دانش آموزان در و.احدهای آموزشی بر عهده شاخه معاونت پرورشی وزارت آموزش و پرورش می باشد. بر این اساس رسالت مربیان امور تربیتی در مدارس، تلاش برای تحقق اهداف پرورشی نظام تعلیم و تربیت می باشد، این امر با توجه به منابع و ملاکهای بر خواسته از مکتب اسلام و نیازهای فرهنگی، هنری، اجتماعی جامعه و مقتضیات سنی متربیان، حول محور اهداف اعتقادی9

اخلاقی، فرهنگی، هنری، اجتماعی، سیاسی، روحی و روانی در قالب برپایی مراسم آغازین، نماز جماعت، برگزاری اردو و بازدید، برگزاری دهها مسابقه فرهنگی و هنری، اداره برنامه ها و فعالیت گروههای مختلف دانش آموزی و . . . صورت می گیرد.

نظریه نتایج تحقیقات و گزارشهای مستند، مجموعه امور تربیتی برای توفیق در این رسالت خطیر فراز و نشیبهای زیادی را پشت سر گذاشته و در زمینه های مختلف نیز به موفقیتهای کمی و کیفی قابل تحسینی دست یافته است. اما نتایج برخی مطالعات نشانگر این است، علیرغم تلاشها و زحمات فراوان دست اندر کاران امور تربیتی، هنوز مربیان پرورشی به عنوان نیروهای خط مقدم فعالیتهای پرورشی در مدارس با مسائل عدیده ای روبرو هستند که در اینجا به برخی از انها اشاره می گردد:

نظام دار نبودن اهداف و برنامه های تربیتی بر اساس دوره تحصیلی و جنسیت دانش آموزان و حجم عظیم و متنوع برنامه های پرورشی، معنا دار نبودن اقدامات اجرایی در ارتباط با اهداف اصلی فعالیتهای پرورشی، مسائل کمی کردن هدفهای پرورشی و مسائل ارزشیابی آنهاف کلی و مبهم بودن شرح وظایف مربیان در دوره های مختلف تحصیلی، مسائل مربوط به شرایط و امکانات مالی و مادی مدارس، کثرت برنامه ها و طرحها، سلیقه ای و مقطعی بودن کارها، ناخوشایندی و نارضایتی شغل مربیان پرورشی، عدم انطباق روشها، نگرشها، محتوا، راهبردهای

تربیتی با واقعیات. امکانات و نیازهای مدرسه و . . . و این، یدین معناست که هر گونه بازنگری و تغییری در برنامه های پرورشی نباید به صورت یک بعدی و کلیشه ای صورت پذیرد بلکه به ازاء هر تغییر و تحول عملیاتی و اجرایی باید اهداف، اصول، خط مشی و روشهای انجام کار مربوط به آن طرح و برنامه نیز به صورت هماهنگ، همسو متحول و دگرگون شود. به تعبیر دقیق تر، قبل از هر گونه تغییر و تحول اجرایی باید اهداف، اصول و . . . مربوط به آن تغییر یابد و گرنه تغییرات اجرایی بستر قانونی و فضای عملیاتی نخواهد داشت!

یکی از تغییر و تحولاتی که اخیرا در آموزش و پرورش مورد بحث و تبادل نظر قرار می گیرد موضوع ایجاد پست معاون امور پرورشی در واحدهای اموزشی است. قبلا یادآوری گردید که بازنگری در برنامه های پرورشی به تناسب مقتضیات و شرایط زمان اصلی ضروری و اجتناب ناپذیر می باشد، اما بازنگری در این امور شرط و شروطی دارد که به برخی از آنها اشاره می شود:

در اولین گامهای بازنگری در امور تربیتی باید به این سوالها پاسخ داده شود که :

الف) فلسفه وجودی معاون پرورشی در مدارس چیست؟

ب) معاون پرورشی واحدهای آموزشی دارای چه رسالتها و وظایفی می باشند11

ج) روشهای انجام هر کدام از رسالتها و وظایف کدامند؟

د) آیا مدارس به امکانات (مادی و مالی) مناسب این طرح مجهز می باشند؟ 

- و . . . . . . و . . . . .

بازنگری در هر کدام از این موارد می تواند در زمینه های زیر جهت گیری نماید:

بهسازی و نوسازی وضع موجود (بهسازی سازمانی، مدیریتی، کارکنان، منابع، روشها و . . . . . . .)

1-                    برقراری همسویی و هماهنگی میان تمام اقدامات آموزشی و پرورشی مدارس.

2-                    جلب همیاری و همفکری (تشریک مساعی) سایر عوامل مدرسه در زمینه های پرورشی

3-                    برقراری (بهبود) روابط عوامل با دانش آموزان

4-                    تلاش برای جذب و پرورش استعدادهای منابع اساسی (دست اندر کاران امور تربیتی)

5-                    ایجاد محیط جذاب و رضایت بخش برای کارکنان پرورشی.

6-                    ایجاد نوآوری و پویایی و نو اندیشی در فعالیتهای پرورشی.

7-                    تقسیم صحیح امکانات مادی و مالی منصفانه بین بخشهای آموزشی و پرورشی

8-                    بهره گیری از فرصتها و امکانات

9-                    / / / / و . . . و. . .

این امر نشانگر این واقعیت تلخ است که علیرغم مجاهدتها و سخت کوشی های مربیان پرورشی، اهداف، اصول، خط مشی، رویه، مقررات و روشهای فعالیتهای پرورشی به گونهای طراحی و تنظیم شده اند که به کارگیری و محقق ساختن هر یک از آنها همواره فاصله بین وضع موجود و وضع مطلوب را زیادتر می کند!

بر این اساس می توان ادعا کرد که مجموعه امور تربیتی در میان تمام شایستگی و کارکردهای ارزشمند خود برای بالندگی، رشد و توسعه بر اساس تحولات جدید فرهنگی، اجتماعی و سیاسی عصر حاضر نیاز به اصلاحات به منظور رفع کاستی ها و اصلاح سیاستها و روشهای کاری دارد.

بنابراین شایسته استف برنامه ریزان، کارشناسان دلسوز متعهد امور تربیتی با نگاه و نگرش همه جانبه به گذشته و با تا کید بر اصول و مبانی فلسفه تاسیس نهاد امور تربیتی با چشم داشتی رو به سوی آینده اقدامات موثری انجام دهند، این نگاه و بازنگری به برنامه های پرورشی می تواند در زمینه ها و ابعاد مختلف به ویژه، در هدف گذاری، تعیین اصول، سیاستها، خط مشی و روشهای کاری باشد.

درس پرورشی